Home-Start

Home-Start is ruim 30 jaar geleden in Engeland ontwikkeld. Aanleiding was het inzicht dat ouders in de opvoeding met een zware taakbelasting vooral behoefte hebben aan een luisterend oor, een behoefte aan vriendschap en aandacht in de thuissituatie. Een ouder die goed in zijn vel zit is een betere ouder is de grondgedachte.

Omdat ook in Nederland grote behoefte bestond aan een benadering waarin behoeften en vragen van ouders het uitgangspunt vormen besloot het ministerie van VWS begin jaren negentig Home-Start ook in Nederland experimenteel in te voeren.

Getrainde vrijwilligers met ervaring in opvoeden komen wekelijks in een gezin en bieden laagdrempelige, praktische hulp, vriendschap en emotionele steun. De vrijwilliger neemt bewust niet de rol van hulpverlener in, maar gaat mee in het tempo van het gezin en moet op de handen kunnen zitten. Ouders geven zelf aan op welke gebieden ze meer steun willen. De vraag van de ouders staat centraal.

Een coördinator heeft als hoofdtaak de intake van de gezinnen, de koppeling van de gezinnen aan de vrijwilligers en de begeleiding van het ondersteuningstraject. Daarnaast zorgt de coördinator voor aanmelding van de gezinnen door publiciteit en nauwe samenwerking met lokale partners. Ook zorgt de coördinator voor werving, selectie en training van de vrijwilligers. Een ondersteuning duurt minimaal 3 tot 13 maanden.

Doelstelling

Het vergroten van het zelfvertrouwen van ouders en het versterken van hun sociale relaties.

Doelgroep

Ouders met jonge kinderen, waarvan minimaal 1 kind jonger dan 6 jaar. In principe ieder gezin waar een basis is om voort te kunnen bouwen op hun eigen kracht.

Eerste lijnsactiviteit

Werkgebied

14 projecten in Zuid-Holland:

Dordrecht (start 1997)
Leiden (1998)
Alphen aan den Rijn (1999)
Spijkenisse (1999)
Zwijndrecht (2000)
Zoetermeer (2001)
Gorinchem (2001)
Sliedrecht (2005)
Barendrecht (2006)
Leiderdorp (2009)
Duin- en Bollenstreek (2009)
Regio Alphen aan den Rijn (2009)
Hendrik Ido Ambacht (waarschijnlijk start in 2009)
Den Haag (ondersteuning door PJ PARTNERS)

2 projecten in Zeeland:

Walcheren (sinds 1998, ondersteuning door JSO sinds 2007)
Goes (2009)

Vergelijkbare programma’s

Home-Start is een programma dat werkt met vrijwilligers. In dat opzicht zijn er geen vergelijkbare programma’s voorhanden. Home-Start kent op deelaspecten overeenkomsten met diverse thuisbegeleidingprogramma’s, zoals uitgevoerd door thuis- en jeugdzorgorganisaties.

Status effectiviteit

Theoretisch goed onderbouwd
Onderzoek lopend
Practice based

Er hebben in Nederland twee onderzoeken plaatsgevonden (waarvan één met (quasi)experimenteel onderzoek in de praktijk) naar de effecten van Home-Start:

Volgens het onderzoek van Asscher (2005) leidt Home-Start tot een verhoogd ouderlijk welzijn: depressieve stemming van de moeders nam af en de ervaren opvoedingscompetentie van de moeders nam toe. De veranderingen in het welzijn van de moeders werden vergezeld van veranderingen in opvoedingsgedrag. Positief opvoedingsgedrag, gerapporteerd door moeders, nam toe en negatief opvoedingsgedrag nam af. De door moeders gerapporteerde toename in positief opvoedingsgedrag lijkt te worden bevestigd door de gestandaardiseerde observatiedata: er was een trend die toename in sensitiviteit van de moeder na afloop van Home Start suggereerde.
Het evaluatieonderzoek van Hermanns e.a. (1997) laat zien dat ouders die hebben meegedaan aan Home-Start na afloop minder opvoedingsstress hebben. Ook vinden de ouders dat ze de opvoeding beter aankunnen en ze voelen zich meer gesteund door hun omgeving. Deze resultaten zijn vooral te danken aan de kenmerken en de sociale context van het gezin zelf en minder aan Home-Start. Uit het onderzoek blijkt verder dat Home-Start vrijwilligers, die qua opleiding en werkervaring het meest lijken op de opvoeders die ze bezoeken, de meeste resultaten boeken. Kritische kanttekening bij de resultaten is dat een aantal van de gestandaardiseerde instrumenten die zijn gebruikt zijn aangepast voor dit onderzoek.
In 2009 lopen 2 onderzoeken (UvA) waarin HS vergeleken wordt met andere opvoedingsprogramma’s zoals 'Peuter in Zicht' en 'Triple P'.

In Zuid-Holland is in 2005 onderzoek gedaan naar problematiek in de gezinnen. Uit dit onderzoek blijkt dat Home-Start medewerkers in de meeste gevallen met gezinnen te maken hebben waar veel aan de hand is. Het gaat om gezinnen waarvan de vaders en moeders te maken hebben met traumatische gebeurtenissen in hun leven en gezinnen die door echtscheiding uit elkaar zijn gevallen en waar de opvoeding in handen is van één ouder (meestal de moeder). Het (sociale) isolement is groot, net als de financiële zorgen. In de gezinnen komen relatief vaak ook hulpverleners van andere instanties. Vooral de opvoeding van de kinderen vraagt veel aandacht, ook doordat veel gezinnen een risicovolle opvoedingsstijl hanteren.

Partners

Home-Start is een landelijk programma, met een landelijk steunpunt bij Humanitas Nederland. In Zuid-Holland is er een samenwerkingsverband waarin JSO, Humanitas en PJ PARTNERS participeren. Vanaf 2010 vervalt de samenwerking met PJ PARTNERS.