Kwaliteitsinstrument zorgnetwerken
Al meer dan 10 jaar bestaan er voor verschillende doelgroepen (0 tot 23 jaar) en onder verschillende benamingen zorgnetwerken (o.a. ZAT's, zorgoverleg, Jeugd Preventie Teams, netwerken jeugdhulpverlening). In deze zorgnetwerken werken professionals van verschillende organisaties samen aan de oplossingen voor opvoed- en opgroeiproblemen van kinderen en gezinnen.
Vanaf de start is er gestaag gewerkt aan de kwaliteit van de netwerken, door de betrokken instellingen, gemeenten, stadsgewest en provincie. Het kwaliteitsmodel en instrument voor zelfevalutie is de volgende stap op weg naar de professionalisering en standaardisering van de samenwerking tussen professionals en organisaties in de zorgnetwerken.
In het kwaliteitsmodel zorgnetwerken is een model uitgewerkt met kwaliteitscriteria voor zorgnetwerken rondom jeugdigen van 0 - 23 jaar en het gezin waartoe ze behoren. Dit model vormt de basis voor het instrument om de kwaliteit van zorgnetwerken daadwerkelijk in beeld te brengen. U kunt het kwaliteitsinstrument downloaden.
Aan het model liggen vier uitgangspunten ten grondslag. Deze geven richting aan de kwaliteitscriteria. De uitgangspunten zijn:
- Aansluiten bij de jeugdige (en gezin);
- Een actieve rol voor de jeugdige;
- Het zorgnetwerk maakt deel uit van een jeugdketen
- Afstemming en coördinatie in zorgnetwerken (en gehele keten) vinden plaats onder een herkenbare regiefunctie op 3 niveaus; op uitvoerend, instellings- en bestuurlijk niveau.
Aansluitend aan deze uitgangspunten zijn vier aandachtsgebieden benoemd die in een zorgnetwerk onderscheiden kunnen worden. Het gaat om de aandachtsvelden:
- Aansluiting op vindplaatsen;
- De werkwijze van het zorgnetwerk, aanmelding, beoordeling en toeleiding;
- Beleid en organisatie rondom een zorgnetwerk;
- Doelbereik en doelmatigheid van het zorgnetwerk.
Per aandachtsveld zijn in het instrument criteria opgenomen. Het instrument is zo gemaakt dat de evaluatiecriteria aangepast kunnen worden aan de praktijk van het betreffende zorgnetwerk. - Het instrument (voor download klik hier) bestaat uit drie onderdelen:
- een checkist die individueel ingevuld wordt;
- een groepsgesprek op basis van een analyse van de ingevulde checklisten;
- een gezamenlijk gemaakt verbeterplan.
De checklist wordt ingevuld door de vaste deelnemers van een zorgnetwerk. Bij het onderdeel beleid en organisatie worden expliciet de beleidsverantwoordelijken van het netwerk betrokken. Met behulp van de checklist met criteria kunnen deelnemers van zorgnetwerken per aandachtsveld het functioneren beoordelen en knelpunten opsporen. De ingevulde checklists worden geanalyseerd. Deze analyse kan gemaakt worden door de coordinator van het zorgnetwerk of iemand die daartoe is aangewezen of extern is aangetrokken. De analyse wordt besproken in een groepsgesprek. Op basis hiervan wordt een advies voor verbetering met concrete acties geformuleerd.
Resultaten/effect
JSO heeft in een aantal gemeenten zorgnetwerken begeleid in het gebruik van het kwalititetsinstrument; onder andere Zoetermeer, Pijnacker-Nootdorp, Leidschendam-Voorburg, Den Haag, Wassenaar en de regio Midden-Holland. In een aantal andere gemeenten, zoals Leiderdorp en Westland is het kwaliteitsinstrument gebruikt als onderdeel van een bredere opdracht aan JSO.
Bijna alle gebruikers waren enthousiast over het gebruik van het instrument. Het geeft zorgnetwerken de mogelijkheid om op een gestructureerde manier te kijken naar het eigen functioneren en daar een mening over te vormen.
Leerervaringen
- Maak vooraf afspraken op bestuurs-, beleids- en uitvoerend niveau over hoe de door wie het instrument gebruikt gaat worden. Maak ook op deze niveaus afspraken over welke acties er volgen en door wie op basis van de uitkomsten van de zelfevaluatie.
- Maak vooraf afspraken over op welke onderdelen het instrument gebruikt gaat worden en door wie het ingevuld gaat worden.
- Maak vooraf afspraken over taakverdeling en verantwoordelijkheden bij het uitvoeren van de zelfevaluatie. Spreek af wie de evaluatie uitzet, wie de analyse maakt en wie het groepsgesprek begeleidt. Tijdens de proefevaluaties bleek dat er op basis van een groepsgesprek nog geen verbeterplan ligt. Reserveer hier ruimer de tijd voor.
- Maak afspraken over het maken en uitvoeren van het verbeterplan.
Meer informatie
Bea Houwers, adviseur, E b.houwers@jso.nl, T 070 3029840.
Dossiers:Centra voor Jeugd en Gezin,Jeugdzorg,Onderwijs
