Opvoedprogramma's: theoretisch goed onderbouwd & effectief
Gemeenten hebben de opdracht om opvoedingsondersteuning te bieden. Hiervoor bestaan verschillende programma's. Een belangrijke overweging bij de keuze is of de methodiek daadwerkelijk effect heeft. Ter onderbouwing hiervan heeft JSO een overzicht samengesteld van programma’s en interventies, die theoretisch goed onderbouwd, bewezen effectief of practice based zijn.
Opvoedingsondersteuning
Sinds de Wet maatschappelijke ondersteuning, prestatieveld 2, hebben gemeenten de opdracht om preventieve ondersteuning bij het opgroeien en opvoeden te bieden aan jeugdigen en ouders. Hiervoor is een groot aantal programma’s voor opvoedingsondersteuning beschikbaar. Gemeenten kunnen zelf de keuze maken welke methodiek zij aan hun inwoners aanbieden. Een belangrijke overweging is daarbij of de gekozen programma’s daadwerkelijk effect hebben en of deze effectiviteit wetenschappelijk onderbouwd en aangetoond is. Steeds vaker kiezen gemeenten dan ook voor programma’s die bewezen theoretisch goed onderbouwd & effectief zijn.
Theoretisch goed onderbouwd & effectief
Een aantal jaar geleden is vastgesteld dat er in de praktijk een veelheid aan interventies voor kinderen, jongeren en ouders wordt ingezet. Over de effectiviteit van deze interventies was over het algemeen niets bekend. Om de waarde is van een interventie duidelijk te krijgen is het NJi (Nederlands Jeugdinstituut) in 2006 gestart met de Databank Jeugdinterventies. Op deze databank zijn interventies te vinden die theoretisch goed zijn onderbouwd en/of zich in de praktijk hebben bewezen. Overigens zijn niet alle interventies die in de praktijk hun waarde hebben bewezen (practice based) bij de databank van het NJi aangemeld of erkend als theoretisch goed onderbouwd of bewezen effectief. Toch kunnen ook deze interventies een positieve bijdrage leveren aan doeltreffende en laagdrempelige opvoedingsondersteuning.
Het voordeel van theoretisch goed onderbouwde en bewezen effectieve programma’s zijn de vastgestelde positieve effecten op langere termijn. Nadeel kan echter zijn dat de kosten hoger zijn. Een mogelijke oplossing is een samenwerkingsverband met andere gemeenten aan te gaan. Zo wordt tegen lagere kosten een groter bereik gerealiseerd. JSO kan u hierover adviseren. Meer informatie over theoretisch en goed onderbouwde en bewezen programma’s vindt u op de databank van het NJi.
Advies
JSO zal zich de komende jaren vooral richten op programma’s en interventies die theoretisch goed onderbouwd, bewezen effectief of practice based zijn. Om gemeenten te ondersteunen bij het maken van een keuze hebben wij hieronder een overzicht samengesteld met alle programma’s en interventies, waarover JSO adviseert en begeleidt bij de implementatie. Met dit overzicht wordt gestreefd een objectieve vergelijking tussen de diverse programma’s voor opvoedingsondersteuning te maken. Het overzicht is niet volledig, en wordt regelmatig bijgesteld en nieuwe programma’s/interventies worden toegevoegd.
Vanuit het overzicht kan worden doorgeklikt naar de volledige beschrijving van het programma. Voor meer informatie over de programma’s of advies bij uw keuze kunt u terecht bij de JSO-adviseur in uw regio.
| Programma | Doelstelling | Doelgroep | Status effectiviteit |
| Pedagogisch adviseren (Opvoedbureaus) | Het opvoedbureau beoogt ouders in een vroegtijdig stadium hulp en advies te geven om zo escalatie van opvoedproblemen te voorkomen. | ouders van 0-18 jarigen | In Zuid-Holland is een dekkend netwerk aan opvoedbureaus. Ouders waarderen de ondersteuning met een ruime 8. Het NJi onderzoekt in welke databank het Opvoedbureau thuishoort. |
| Triple P | Triple P beoogt (ernstige) emotionele en gedragsproblemen bij kinderen te voorkomen door kennis, vaardigheden en het zelfvertrouwen van ouders te versterken. | In Nederland: ouders met kinderen van 0-12 jaar. De module voor ouders met kinderen van 12-16 jaar is in 2010 beschikbaar. |
Internationaal bewezen effectief. JSO werkt structureel in de hele regio met Triple P. Er is geparticipeerd in een effectiviteitsonderzoek. |
| Het effectiever maken van de preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit door ouders van jeugd met strafbaar gedrag te ondersteunen bij de opvoeding. | ouders van jeugdigen met (verhoogd risico op) politie-/ justitiecontacten vanwege het plegen van strafbare feiten | Twee van de vijf interventies (opvoedcursus en oudertraining) zijn gekwalificeerd als theoretisch goed onderbouwd. In december 2009 zijn de resultaten van effectiviteitsonderzoek bekend. | |
| Veilig Opgroeien (CtC) | Het vergroten van sociale veiligheid en creëren van omgeving waarin jongeren optimaal kunnen opgroeien tot volwassenen. | kinderen/jongeren van 0 - 18 jaar en hun omgeving |
Werkt met zoveel mogelijk effectieve/ veelbelovende programma’s. JSO begeleidt 4 gemeenten. Het Verwey-Jonker Instituut heeft een proces- en effectevaluatie uitgevoerd en doet momenteel vergelijkend onderzoek. |
| Het bieden van steun voor kinderen van 0-18 jaar die getuige zijn geweest van huiselijk geweld. |
kinderen die getuige zijn geweest van huiselijk geweld (en hun ouders) |
Deze interventie heeft van het NJi het oordeel ‘onder voorbehoud theoretisch goed onderbouwd’ gekregen en wordt na aanvullende toelichting opgenomen in de databank. In 2006 won 'Als het misgaat..bel ik jou' de Jan Brouwerprijs. | |
| Kom Erbij | Het realiseren van gelijke kansen en ontplooiingsmogelijkheden door ouders te betrekken bij de opvoeding en hen informatie en opvoedingsvaardigheden te bieden. | allochtone en laag opgeleide autochtone ouders |
De programma's waarmee gewerkt wordt zijn theoretisch goed onderbouwd. |
| Home Start | Het vergroten van het zelfvertrouwen van ouders en het versterken van hun sociale relaties door de inzet van vrijwilligers, die in een gezin praktische hulp en emotionele steun bieden. | ouders met jonge kinderen, waarvan minimaal 1 kind jonger dan 6 jaar | Theoretisch goed onderbouwd |
| Beroepskrachten leren (opvoedings-) ondersteuning te bieden aan vaders en initiatieven op het gebied van vaders en opvoeding versterken en ondersteunen. | moeilijk bereikbare en risicogroepen vaders |
Op basis van een evaluatieonderzoek uitgevoerd door het Tympaan Instituut wordt ‘Vaders & Opvoeding’ voorgedragen voor de status theoretisch goed onderbouwd. |
Dossiers:Opvoedingsondersteuning,Jeugdbeleid
