Triple P

Triple P voorziet in de behoefte aan goed onderbouwde programma’s voor opvoedingsondersteuning, gebaseerd op wetenschappelijke inzichten in de factoren die bijdragen aan het voorkomen en verminderen van psychosociale problematiek. Triple P is een gebleken effectief programma, dat kiest voor het versterken van de pedagogische competenties van ouders.

Triple P staat voor Positive Parenting Program en is van origine een Australisch programma voor opvoedingsondersteuning, gericht op ouders met kinderen van 0-16 jaar. In Nederland is Triple P vertaald in Positief Pedagogisch Programma en zijn alle interventies van het basisprogramma voor ouders met kinderen van 0-12 jaar beschikbaar. Het basisprogramma voor ouders van pubers zal waarschijnlijk beschikbaar komen nadat onderzoeken naar de effectiviteit hiervan zijn afgerond.

Triple P wil opvoedvragen op een positieve manier bespreekbaar maken. Het programma bevordert de zelfredzaamheid van ouders door hen handvatten te bieden, waarmee ze zelf opvoedproblemen effectief kunnen aanpakken. Deze handvatten helpen de ouders om:

Een positieve relatie op te bouwen met hun kind;
Gewenst gedrag van hun kind te bevorderen;
Hun kind nieuwe vaardigheden te leren;
(Huis)regels vast te stellen en duidelijke instructies te geven aan hun kind;
Consequent te reageren op ongewenst of storend gedrag;
Corrigerende maatregelen te gebruiken die werken.
Zo worden de positieve krachten in het gezin en de competentie van ouders versterkt en risicofactoren verminderd.

Triple P kent verschillende niveaus, opklimmend in intensiteit. Deze niveaus zijn:

Voorlichting en informatie via de media en andere informatiebronnen;
Voorlichtingsgesprekken en lezingen over gedrag en ontwikkeling van kinderen;
Gericht advies bij specifieke zorgen over het gedrag en/of de ontwikkeling van het kind;
Training in opvoedingsvaardigheden bij ernstige gedragsproblemen van het kind;
Gezinsinterventie bij ernstige gedragsproblemen gecombineerd met overige gezinsproblemen.

Typerend voor Triple P is dat het programma flexibel is en inspeelt op wat ouders nodig hebben: zelfhulp, schriftelijke of mondelinge ondersteuning, individueel of in een groep.

Triple P kent een aantal extra modules* voor speciale doelgroepen, zoals een module voor ouders met kinderen met een ontwikkelingsstoornis of handicap (Stepping Stones) en een module voor ouders van pubers (Teen Triple P).

Stand van zaken modules in Nederland:

Stepping Stones (ouders met kinderen met een ontwikkelingsstoornis of handicap); in de pilotfase;
Pathways triple P (gezinnen met risico van kindermishandeling); in de pilotfase;
Triple P Pubers (Teen Triple P); in de pilotfase;
Workplace Triple P (werkende ouders); alleen experimenteel uitgevoerd;
Triple P Family Transitions (gescheiden ouders en nieuw samengestelde gezinnen); effectonderzoek afgerond.

Modules die nog in ontwikkeling zijn:

Lifestyle Triple P (ouders van kinderen met overgewicht);
Triple P Starting Well (aanstaande ouders).

Triple P en preventief jeugdbeleid

Triple P leent zich zeer goed om (mede) invulling te geven aan de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), prestatieveld 2.

In de Wet maatschappelijke ondersteuning, prestatieveld 2, hebben gemeenten de opdracht om preventieve ondersteuning te bieden aan jeugdigen en ouders bij het opgroeien en opvoeden. Hierin zijn vijf functies van lokaal beleid te onderscheiden:

Informatie en advies
Signalering
Toeleiding naar hulp
Licht pedagogische hulp
Coördinatie van zorg

Zo geven de niveaus 1 en 2 van de methodiek invulling aan de functie ‘Informatie en advies’ en niveau 3 aan ‘Licht pedagogische hulp’. Samenwerkende (basis)voorzieningen in de jeugdketen kunnen Triple P als methodiek voor opvoedingsondersteuning breed aanbieden aan ouders. De gemeenten hebben de regierol op de uitvoering. Tevens dienen de gemeenten zorg te dragen voor de aansluiting van het lokaal jeugdbeleid (niveaus 1 t/m 3) op de provinciale jeugdzorg (niveaus 4 en 5). De brede opzet van Triple P vormt een goed instrument om deze aansluiting te realiseren.

Triple P en Centra voor Jeugd en Gezin

Triple P is als methodiek voor opvoedingsondersteuning bij uitstek geschikt om te gebruiken binnen een CJG. Met Triple P kan vorm worden gegeven aan het aanbod voor ‘licht pedagogische hulp’ en ‘advisering aan ouders’. De implementatie van Triple P heeft voor het CJG diverse voordelen:

Door haar positieve uitgangspunten past Triple P uitstekend binnen de filosofie van het CJG: een toegankelijke en laagdrempelige voorziening, waar vragen rond opvoeden en opgroeien niet worden geproblematiseerd;
Het gebruik van een eenduidige methodiek werkt als bindende kracht tussen alle betrokken professionals; opvoedondersteuners spreken dezelfde taal, ouders krijgen eenduidige adviezen en ook de gebruikte materialen zijn eenduidig en herkenbaar;
Professionals weten zich ondersteund door de zeer concreet uitgewerkte materialen en het gebruik van een wetenschappelijk onderbouwde methodiek die effectief is;
Er kan een doorgaande lijn worden gerealiseerd tussen het aanbod binnen en buiten het CJG; de geïndiceerde zorg kan aansluiten op wat lokaal al is geïnvesteerd;
Het aanbod van de diverse organisaties wordt inzichtelijk (wie voert wat uit en op welk Triple P niveau), waardoor eenvoudig achterhaald kan worden waar de ouder terecht kan.

Bij de keuze voor Triple P is het handig om de bestaande situatie als uitgangspunt te nemen. De opvoedingsondersteuning die al wordt geboden, kan vaak eenvoudig worden afgestemd op Triple P. De Tabel Interventiekeuze (te downloaden via www.tripleptwente.nl) kan hierbij helpen. Bestaande programma’s gericht op een specifieke aanpak of specifieke doelgroep (zoals ‘Voorzorg’, ‘Ouders van Tegendraadse Jeugd’ en ‘Stevig Ouderschap’) kunnen uitstekend naast Triple P blijven bestaan. Hierbij is het wel van belang dat een vermenging van methodieken wordt vermeden. Een evidence based methodiek, zoals Triple P, is alleen bewezen effectief wanneer deze wordt uitgevoerd zoals bedoeld.

De keuze voor Triple P als bouwsteen binnen een CJG staat los van de keuze die een gemeente maakt voor de vormgeving van het CJG. Triple P past binnen elk CJG, of deze nu fysiek, virtueel of middels een netwerkstructuur wordt vormgegeven.

Kosten invoering Triple P

De kosten voor de invoering van Triple P binnen een gemeente hangen uiteraard samen met de plaatselijke situatie. Er moet rekening worden gehouden met de volgende kosten:

Eenmalige kosten:

Training en accreditatie professionals
Kosten ondersteuning (introductie/implementatie)

Structurele kosten:

Materialen voor ouders
Intervisietraject na de training
Publiekscampagne
Lokale coördinatie (facultatief)

Verder kunnen kosten verbonden zijn aan onderhoud en kwaliteitszorg. JSO kan gemeenten van dienst zijn bij de berekening van de kosten op grond van de plaatselijke situatie.

JSO en Triple P

JSO voert binnen Zuid-Hollandse regio’s in het kader van de Regionale Agenda’s Samenleving (RAS) activiteiten uit met betrekking tot de opzet en implementatie van Triple P. Het betreft vraaggestuurde activiteiten op het gebied van informatie, advies, procesbegeleiding en coördinatie. Voorbeelden zijn:

Organiseren van voorlichtingsbijeenkomsten;
Doen van draagvlakonderzoek;
Samenstellen, voorzitten en/of deelnemen aan werkgroepen;
Maken van een implementatieplan;
Coördinatie van het implementatietraject

Actueel

In Zuid-Holland Noord (15 gemeenten inclusief Leiden) zal Triple P worden ingevoerd in samenhang met de te openen Centra voor Jeugd en Gezin. Professionals die werkzaam zijn in de frontoffice CJG zullen worden getraind in Triple P. JSO ondersteunt de regio bij de invoering.
De gemeenten Midden-Delfland, Leidschendam-Voorburg en Delft willen de mogelijkheden verkennen om Triple P regionaal te implementeren. De betreffende gemeenten hebben JSO gevraagd om een verkenningsonderzoek uit te voeren.
De gemeenten Zoetermeer en Pijnacker Nootdorp willen verkennen of Triple P ingebed kan worden in het CJG traject. JSO ondersteunt bij dit proces.

Evidence Based

In Australië is Triple P uitgebreid onderzocht. Op grond van dit onderzoek is vastgesteld dat het programma bewezen effectief is (evidence-based). In het bijzonder geldt dit voor de interventies op niveau 3, 4 en 5. Het onderzoek laat zien dat gedragsproblemen van kinderen verminderen en de competentie van ouders toeneemt. Ook follow-uponderzoek na een of twee jaar, laat deze positieve resultaten zien.

Onderzoek in de Verenigde Staten laat zien dat de invoering van het gehele Triple P systeem, een afname van het aantal gevallen van kindermishandeling tot gevolg heeft. Deze uitkomst is niet generaliseerbaar, maar geeft wel een indicatie met betrekking tot de mogelijkheden die Triple P biedt in het voorkomen van ernstige opvoedingsproblemen.

Resultaten in Nederland

Nederlands onderzoek naar de resultaten van Triple P toont aan dat het opvoedingsgedrag, de competenties en tevredenheid van ouders duidelijk meer verbeteren bij ouders die het Triple P programma volgden, dan bij ouders die het reguliere aanbod kregen. Bij de kinderen zelf zijn emotionele problemen, gedragsproblemen en de problemen met leeftijdgenoten na de interventie aanzienlijk verminderd.

Momenteel voert het Trimbos-instituut twee gerandomiseerde effectonderzoeken (RCT’s) uit. In het eerste effectonderzoek worden de effecten van Triple P binnen de geïndiceerde jeugdzorg (niveau 4 en 5) vergeleken met het reguliere aanbod. In de tweede studie worden de effecten van de zelfhulpmodule van Triple P (niveau 4) vergeleken met de effecten van Standaard en Groep Triple P (niveau 4). Daarnaast worden onderzoeken uitgevoerd naar nieuw in Nederland geïmplementeerde onderdelen van Triple P (zie voor meer onderzoeksresultaten Factsheet Preventie; de effectiviteit van Triple P, Trimbos-instituut, 2009; gratis te downloaden via www.trimbospreventie.nl)

Partners

Landelijk: Trimbos-instituut, NJI
Lokaal: gemeenten en ketenpartners in jeugdhulpverlening, opvoedingsondersteuning, jeugdgezondheidszorg, opvang en onderwijs