Opvoedingsondersteuning: dat werkt!
Op 1 februari 2011 dachten ruim 200 beroepskrachten, gemeenten, en managers mee over de werkzame bestanddelen in de opvoedingsondersteuning aan ouders. Het congres markeerde de 40 jaar waarin Machteld Dutman zich heeft ingezet voor kinderen en gezinnen in Zuid-Holland.
De dagvoorzitter, Eelco Koolhaas van Het Beleidstheater, opende het congres met de vraag aan de deelnemers wie zichzelf nu een echte opvoedingsdeskundige durfde te noemen. Nog geen kwart van de aanwezigen schaarde zich onder de (ervarings)deskundigen. Ook Machteld durfde het na 40 jaar niet aan!
Bart Kiers, onze muzikale begeleider van de dag, introduceerde de middag met dit lied:
Zoveel mensen bij elkaar, die mij gaan laten zien,
welke steun in opvoeding werkt en welke niet.
Zo benieuwd of mijn visie verandert misschien,
in beschouwing, notulen of een lied….
Mijn oudste doet CITO, spannende dag voor haar.
Ze belde me net nog even, de eerste ochtend is klaar.
Hoe ging het meissie,… goed papa, maar wereldoriëntatie
was wel lastig hoor. Nooit gehad, biologie en ratie..
..oneel, zeg ik, goed meissie, komt vast goed.
CITO is niet zo belangrijk hoor, dus je moet lekker doen zoals je ’t altijd doet….
Tja … experts.. doe ik ’t nou goed??
Saskia heet ons welkom op deze historische middag,
loopbaan Machteld, 40 jaar, waardering alom!! En dat mag
gezegd worden, want JSO, door Machteld, al die jaren.
Nou Saskia de toon is gezet!! Jij mag de klus gaan klaren.
Ach er zijn maar zo’n 30 echte opvoeddeskundigen in de zaal.
Oooooh… dan wordt het een inzichtelijk verhaal.
De perfecte opvoeder bestaat niet
Janneke Wubs leidde de zaal door het ‘taaiste’ onderdeel (haar eigen woorden): “Opvoedingsondersteuning door de jaren heen”. Als de zaal haar inleiding door was, dan was de rest van de middag een makkie. Dat viel erg mee. Op aansprekende wijze vertelde Janneke over haar onderzoek naar de literatuur over opvoedingsondersteuning. Ze heeft voor haar proefschrift ‘Luisteren naar deskundigen’ ruim 100 boeken met opvoedadviezen doorgeworsteld. Vanaf 1945 toen, vlak na de oorlog, ouders werd voorgehouden dat moederliefde niet genoeg is: “Opvoeden moet je leren”. Opvoedadviseurs gaven vooral wetenschappelijke (vak)kennis door. Het draaide om opvoedingsfouten: verwennen was uit den boze. Pas met de komst van dr. Spock (wie kent hem niet) werd gepropageerd dat deskundigen ouders niet te hard moesten vallen: ouders mochten flexibeler zijn. Lees hier haar tekst of bekijk haar powerpointpresentatie.
“Wat is overeind gebleven uit die periode en waar moeten we afstand van nemen?”, vroeg de dagvoorzitter. “De perfecte opvoeder bestaat niet”, “Verwennen, in de zin van aandacht geven, kan geen kwaad” en “Het komt wel goed”, riep de zaal. Kortom, deskundigen zeggen zinvolle dingen, dus luister naar hen, was het advies.
Bart Kiers vatte Jannekes inleiding zo samen:
Als wij Janneke (taai) trekken, komt het goed!!
We gaan even saai, terug in de tijd.
Boek ‘Luisteren naar deskundigen’ in overvloed
Van 1945 en terug; nou… de oudheid.
Na de oorlog bezworen experts ouders: neem opvoeding serieus!!
Ouders moesten het leren! Zelfs moeder met instinct had geen keus!!
Wee als je geen cursus had gehad voor het trouwen
nou, dan liep je opvoeding dus sowieso uit de klauwen.
Liefde beschermt niet tegen fouten, kennis dus wel…
Ach, dat klinkt niet eens onwaar, … denk ik even snel….
En langzaam gingen we over in de comfortcultuur.
Jachtig, neurotisch, welvarendheid en dus te duur.
En toen kwam dokter Spock!!!
Ouderschap werd onzichtbare sterfelijkheidschok.
Ouders hoefden ineens niet volmaakt meer te zijn,
het viel allemaal wel mee!! Vergeet deskundigheidsschijn…
In 1953, 12e druk.. dus toch een succes!!
Lang leve Spock en zijn wijze opvoedles!!
Maar gelooft Janneke wel in opvoedondersteuningsgedoe
of is ze misschien ‘n heel klein beetje opvoedondersteuningsmoe?
Maarrr… het evenwicht, ratio, emotie, staat overeind.
De prikkels in omgeving, tv, computer schijnt
toch goed te zijn gekomen.
De perfecte opvoeder??? Yeah..in je dromen!!
Niet alles is met effectonderzoek aan te tonen
Rineke Oomen, wetenschappelijk medewerker bij JSO, introduceert de tijdslijn en bespreekt met Geraldien Blokland, voorheen senior medewerker Jeugdzorg & opvoedhulp NJi, een aantal methodieken voor opvoedingsondersteuning. Bijvoorbeeld ‘Pedagogisch adviseren’, waarbij de deskundige naast de ouder gaat staan om samen een antwoord te zoeken. Of het ‘Opvoedganzenbord’, wat in de jaren zeventig is ontwikkeld, maar nog steeds een succes is. Geraldien signaleert halverwege de jaren tachtig een verschuiving van voorlichting naar ondersteuning: het programma ‘Opvoeden Zó!’ is een van eerste methodieken die inspeelt op vaardigheden in plaats van kennis. Binnen S&O werd veel onderling uitgewisseld: een structuur die Geraldien in deze tijd mist. De laatste jaren komt er steeds meer aandacht voor sociale steun aan ouders en evidence based methodieken. Geraldien: “Laat oude kennis en praktische methoden niet zomaar vallen: je kunt niet alles met effectonderzoek aantonen.” Ervaringsdeskundigheid is het streven; uitwisseling tussen ouders. Opvoedingsondersteuning is een markt geworden.
De seventies, omslagpunt en wijde pijpen,
geen gekapittel, nee jôh, laat het rijpen.
laat die ouders opvoeden in de vanzelfsprekendheid
als je maar van ze houdt! Maar verder in de tijd
kwamen de deskundigen weer! Jaren 80 volgens boekje!
Cartoon opvoedingsadviezen, wil je slaag of een koekje?
Kies je eigen stijl, maar wees goed voor ’t kind!
Dus eigenlijk zoals deskundige het ’t beste vindt.
Jaren 90, ja hoor!! De jaren van opvoedadvies!!
En als we nu eens…..liefde/leiding-historisch.
Opgeheven vingertje, tuttut, en ‘t gebeurt nog steeds.. .
Goed zo Janneke, mee eens!!
Ik had ’t reeds in de gaten, jij bent net zo dwars als ik.
Toch denk ik bij veel ouders, maak je niet dik.
Uuh, die moeder dan, want soms wil je een verbod
op ’t opvoeden van kinderen, want als klinkt ’t wat bot,
maar sommige ouders!!! mogen ’t niet zijn!!
Hard? Yep…ach..’t past in deze tijd qua lijn!
Maar nu is er weer een ondersteuning die werkt!!
Die de maatschappij opvoedtechnisch écht versterkt…
en al die activiteiten die ouders helpen opvoeden
zijn legaal en nodig!! U had vast al een vermoeden…
Terug in de tijd? Jaja.. kom op nou! Gauw door
naar het ei van Columbus!! Spannend hoor.
Geraldien, welkom.. samen kijken we naar de praktijk.
Vroeger? Alweer? Kom op nou!! Uuh klaarblijkelijk belangrijk…
omgaan met peuters, thematiek, schelden, schoppen, slaan,
baanbrekende fotoserie, knutselvreugd, werken aan
een nieuwe manier!! S&O-overleggen, delen informatie,
verschuiving van voorlichting, sociale steun, relatie
met ouders, kinderen, oplossingsgericht, Gordon of niet,
ach ’t is maar hoe, je, welk gedachtegoed weer ziet!
Opvoeden en Zo, cursussen ook voor allochtonen.
Methodiek zonder evalueren, registreren, hoeven tonen.
En nu, laatste jaren, evidence based, ojee,
Triple P, onderzoek, ondersteuning of nee..
een dogma, want je kunt niet alles, dus pas op…
dat methodieken niet verdwijnen door een buitenlandse flop.
De toekomst, hè, hè, nou daar komt ie dan!!
programma’s in de databank …uuuh… ik kan
het even niet meer volgen, is er nu een nieuwe methodiek?
Of laten we opvoeden aan de markt over? Tja, da’s ook uniek.
CJG?, brede methodiek?, evidence based?
Variabel?? Ja, maar welke methode is ’t meest
effectief?? Hè, wat verdraaid jammer nou..
ik dacht dat u mij een eyeopener geven zou.
Nou, uhh.. hoop dat u een lekker kopje koffie hebt gehad.
Opvoeden, steunen, deskundigheid, methodieken zat…
Nou, nou, het is me allemaal wat!!
Opvoeden doe je samen!
Na de pauze is er aandacht voor de praktijk. Een drietal succesvolle methodieken, ReSet, Vaders & Opvoeding en Spel aan Huis, laten in een kort filmpje zien welk effect het programma op ouders heeft. “Wat vindt u nu het beste?”, vraagt Eelco aan gedeputeerde Tonny van de Vondervoort. “De beste zorg is de niet-geïndiceerde zorg aan de voorkant: preventie dus! Evidence based denken (en niet evidence based methodieken!) is belangrijk: hou de waarde in het oog van hetgeen je aan het doen bent.”
Wat wordt de trend de komende jaren? De zaal denkt geanimeerd mee met het panel, bestaande uit (v.l.n.r.) Janneke Wubs, Geraldien Blokland, Machteld Dutman en Mohammed Mohandis (raadslid PvdA, gemeente Gouda):
- “Spelen”, roept een meneer achterin de zaal, waarop Machteld instemmend knikt: “Spelen is essentieel voor de ontwikkeling van kinderen en blijft dan ook te allen tijde belangrijk!”. Het kind moet kind mogen blijven.
- Het gebruik van nieuwe media, de online opvoedingsondersteuning, is een grote kans om een groot potentieel ouders effectief te kunnen bereiken.
- In navolging op het pleidooi van de gedeputeerde “Stel niet de methodiek, maar de mens centraal”. Hou het kleinschalig, ga terug naar de wijk en buurt om ouders te bereiken.
- En tot slot: “Opvoeden doe je samen! Niet alleen samen als gezin, vader en moeder, maar ook samen met de deskundigen, de beroepskrachten zoals we hier nu in de zaal zitten!”
Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet
Met de ogen dicht, zie je het sowieso niet!!
Spelen, spelen is de enige mogelijkheid!!
Ganzenbord of voetbal, weg met duf beleid.
Online opvoeden!! Steun via facebook of twitter
op maat! Wordt een trend, uuh, is Schitter(end).
Opvoeden doe je samen, als ouderlijk team,
en school, iedereen, buurt. We have a dream!!
Meer opvoeden betekent minder schoonmaken.
Schat doe jij de vuilnis? Kan ik effe met Sjors schaken.
Want de waarde van spelen, gaan we dus voor…
of social media, met je vader, gaat ver hoor…
en je koppelt je moeder via twitter aan de site
voor ondersteuning in opvoeding, wow.. gave tijd!!
Hé mam, ik heb een twitteraccount voor je gemaakt
zodat je hulp kunt tweeten als je in paniek geraakt!
En bij de volgende tweet krijg je tips, trucks in mail!!
En da’s geen betutteling hoor!! 2.0 opvoedingssteundeel…
Bloemen voor het panel, applaus!! Hoezeehoezee
Machteld, nog even zitten!! Met lach en traan, jee.
Maar waarom, Machteld, ga je nou weg??
Ook de raad van Toezicht baalt..als ik ’t zo zeg…
ALL YOU NEED IS LOVE
Er is een Machteld Dutmanprijs
aanmoedigend op reis
€ 4.000,- dus lerenderwijs
hiephoera voor bibliotheek
een mooi verhaal in plaats van preek
ach ook al ben ik maar ’n leek!!
en een prijs als een gebaar!!
Generaties, samen met elkaar!!
Benieuwd naar alle foto's van het congres? Kijk dan in ons webalbum.
Dossiers:Kinderopvang,Opvoedingsondersteuning,Centra voor Jeugd en Gezin,Jeugdzorg,Onderwijs,Jeugdbeleid
Geplaatst: 28 februari 2011
