Terugblik op conferentie 'Aan de slag met Centra voor Jeugd en Gezin'

Moet je wel beginnen aan de oprichting van een Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) als er al zoveel samenwerkingsverbanden tussen instellingen bestaan en wat is dan de meerwaarde? Deze en andere vragen van gemeenteambtenaren stonden centraal tijdens de conferentie op maandag 25 juni jongstleden van JSO en PJ PARTNERS. Deze had als motto: aan de slag met Centra voor Jeugd en Gezin.

Actuele ontwikkelingen in het rijksbeleid

Eén reden om aan de oprichting van een CJG te beginnen ligt in het Rijksbeleid. Het kabinet heeft eisen geformuleerd voor de Centra voor Jeugd en Gezin. Ook is de financiële bijdrage van het Rijk voor de realisering van de Centra voor Jeugd en Gezin bekendgemaakt. Er komt in totaal 441 miljoen euro beschikbaar.

Marieke Koppenaal, senior beleidsmedewerker Jeugd en Gezin, schetste tijdens de conferentie de kaders van het rijksbeleid (zie presentatie). Duidelijk is dat het rijk steeds meer en duidelijkere eisen formuleert, middelen uittrekt om de ontwikkeling van CJG te bevorderen en financiering zal verbinden aan realisering van een zogenaamd basismodel. Binnenkort zal de regering dat basismodel presenteren. Zie voor actuele informatie hierover ook de website

Bestaande voorbeelden

Een andere - en de belangrijkste - reden om een CJG in het leven te roepen, is het voornemen om kinderen en ouders beter en sneller hulp te kunnen bieden als dat nodig is en om ze allemaal te bereiken, niet alleen de gezinnen waar het met het kind of de ouders niet goed gaat.

In allerlei gemeenten en regio's gebeurt al het nodige aan preventief jeugdbeleid. Gemeenten hebben de regie en roepen instellingen bijeen om voort te bouwen op bestaande voorzieningen en afspraken tussen instellingen. Doel: Centra voor Jeugd en Gezin realiseren die ook écht door kinderen en hun ouders worden gebruikt! Dat de eerste inspanningen om tot een CJG te komen veel opleveren voor kinderen en ouders, blijkt al uit de praktijk. En dat motiveert!

Om beter zicht te krijgen op de praktijk en daarvan te leren, heeft PJ PARTNERS in samenwerking met JSO onderzoek gedaan naar de bestaande samenwerkingsverbanden voor jeugd en gezin in de volgende tien gemeenten: Rotterdam, Tilburg, Almere, Apeldoorn, Gorinchem, Amersfoort, Delft, Eindhoven, Amsterdam en Oude IJsselstreek. Van dat onderzoek is een werkdocument gemaakt: 'Op zoek naar een concept - overzicht en analyse projecten in het kader van CJG', een inspirerend verslag voor andere gemeenten en instellingen. Het bevat ook gegegevens van de organisaties, zodat u zelf contact kunt leggen. Voor een samenvatting van het document kunt u deze presentatie downloaden die tijdens de conferentie is verzorgd.

Daarnaast is door JSO een film ontwikkeld met een sfeerimpressie van een drietal CJG's in Nederland, te weten:

Jeugdgezondheidscentra in Delft;
Jeugdzorgcentrum in Gorinchem;
Jong Centraal in Amersfoort.

De DVD is te gebruiken als voorlichtingsmateriaal voor ambtenaren, bestuurders en professionals die met CJG aan de slag willen. De film is niet bedoeld voor kinderen en ouders. Voor meer informatie over de DVD 'Aan de slag met CJG' kunt u contact opnemen met Rita van den Berg, projectleider, E r.vd.berg@jso.nl.

Binnenkort verschijnen ook de resultaten van het onderzoek van DSP-groep over praktijkervaringen van zeven grote gemeenten: Almere, Amsterdam, Den Haag, Eindhoven, Rotterdam, Tilburg en Utrecht. Zij hebben met het ministerie van VWS de afspraak gemaakt om te investeren in de ontwikkeling van Centra voor Jeugd en Gezin, in het kader van het programma 'Opvoeden in de Buurt'.

De wensen van de doelgroep

We vinden als JSO en PJ PARTNERS dat - meer dan tot nu toe het geval is - gemeenten de wensen van ouders moeten meenemen in de ontwikkeling van een CJG. Zij kunnen aangeven wat voor hen werkt en niet. Het is nodig ze bij de ontwikkeling te betrekken, mee te laten denken en hen te informeren over alles wat er voor hen wordt ontwikkeld. En zo ook de jeugdige. Wat willen de jongeren/kinderen? Participatie is voor de gemeente een opdracht vanuit de Wet maatschappelijke ontwikkeling. Rond de oprichting van een CJG ligt een fantastische kans op burgerparticipatie en gebruik van de deskundigheid van ouders en kinderen zélf. Het gaat er immers om een Centrum voor Jeugd en Gezin te maken dat ook echt door hen gebruikt gaat worden!

Hamvragen over de opzet van een CJG

Hoe ga ik aan de slag en wat moet ik dan doen? Om deze vraag van ambtenaren te beantwoorden, is tijdens de conferentie een schema gepresenteerd voor procesmatig werken vanuit de gedachte van de ketenregie. Dit vindt u in het stappenplan, samen met een overzicht van taken die gemeenten in onderscheiden fases kunnen nemen.

Tijdens een viertal workshops is ingegaan op een aantal hamvragen van ambtenaren. In iedere workshop is het beleidskader aangegeven, zijn verhalen over de praktijk uitgewisseld en zijn handreikingen gegeven (de zogenaamde "do's") . U kunt de achtergrondinformatie van de workshops hier downloaden:

Over de relatie tussen Bureau Jeugdzorg en gemeenten heeft de VNG eind 2005 een heldere publicatie uitgebracht: 'Wat gemeenten willen weten over Bureau Jeugdzorg', DSP-groep, 's Gravenhage, z.j.

Mogelijkheden voor ondersteuning voor Zuid-Hollandse gemeenten

De verschillende overheden vinden het een belangrijk onderwerp. Niet alleen het rijk en de gemeenten, maar ook de provincie Zuid-Holland. De provincie heeft middelen ter beschikking gesteld om gemeenten te ondersteunen om met dit onderwerp aan de slag te gaan. De conferentie, die gericht is op het bieden en verwerven van informatie, komt daar uit voort. Ook kunnen gemeenten een beroep doen op ondersteuning door JSO en PJ PARTNERS bij de ontwikkeling en implementatie van een CJG. .