Contracten en overeenkomsten
Inleiding
De buitenschoolse opvang groeit en verandert. De opvang speelt zich niet meer alleen af tussen de vier muren van de BSOvoorziening. Kinderen maken gebruik van andere voorzieningen in de buurt, gaan een deel van de middag bij een vriendje spelen of nemen dat vriendje mee naar de BSO. Deze veranderingen roepen vragen op bij BSOorganisaties en bij ouders (onder ouders wordt verstaan diegenen die het ouderlijk gezag uitoefenen) voor wat betreft de verantwoordelijkheid voor de kinderen.
De BSO sluit steeds vaker contracten af om duidelijk te maken wie verantwoordelijk is in het geval er iets mis gaat. In het stuk over contracten en overeenkomsten vindt u naast juridische informatie over contracten ook een aantal voorbeeldcontracten.
Uitgangspunten
Het Nederlandse privaatrecht is gebaseerd op een aantal uitgangspunten. Een daarvan is contractsvrijheid. Partijen zijn vrij een overeenkomst aan te gaan, zowel wat de wederpartij, de vorm als de inhoud betreft.
Een ander principe is dat iedereen voor zichzelf verantwoordelijk is en zijn eigen schade draagt, tenzij er een gegronde reden bestaat om een ander verantwoordelijk te houden en de schade te mogen afwentelen op die ander.
De belangrijkste redenen hiervoor zijn de toerekenbare tekortkoming in de nakoming van een overeenkomst ook wel wanprestatie genoemd (art. 6: 74 e.v. Burgerlijk Wetboek(BW)) en de onrechtmatige daad (art. 6:162 e.v. BW). (Het hier genoemde nummer achter het artikel is het nummer van het boek waarin het te vinden is, vervolgens wordt het artikelnummer genoemd in het boek. art. 6: 74 betekent boek 6 artikel 74)
U kunt de artikelen uit het burgerlijk wetboek hier vinden.
In dit hoofdstuk wordt de wanprestatie behandeld. In het volgende hoofdstuk komt de onrechtmatige daad aan bod.
Overeenkomst
Als er door partijen een overeenkomst wordt aangegaan ontstaan er over en weer verplichtingen (verbintenissen).
Een overeenkomst kan zowel schriftelijk als mondeling worden aangegaan. In de Wet kinderopvang (art. 52) is geregeld dat kinderopvang geschiedt op basis van een schriftelijke overeenkomst tussen kinderopvangorganisatie en ouder.
Een (opvang)overeenkomst heeft door partijen overeengekomen rechtsgevolgen. Daarnaast heeft de overeenkomst (afhankelijk van de aard van de overeenkomst) ook rechtsgevolgen die uit de wet, de gewoonte of de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeien.
Wanprestatie en overmacht
Een overeenkomst moet door beide partijen worden nagekomen.
Indien een partij zijn verplichting(en) uit de overkomst niet nakomt en het niet-nakomen kan hem worden toegerekend, spreken we van toerekenbare niet-nakoming ofwel wanprestatie. Om wanprestatie in de concrete situatie vast te stellen moet je de overeenkomst uitleggen. Wat wilden partijen regelen en hoe blijkt dat uit de overeenkomst?
Soms is een verplichting uit een overeenkomst niet nagekomen maar kan de niet-nakoming aan de contractspartij niet worden toegerekend. In dat geval spreken we van overmacht.
Voorbeeld
In de BSOovereenkomst is geregeld dat het kind door een BSOmedewerker van school wordt gehaald en naar de BSO wordt gebracht.
Door interne communicatiestoornissen weet de BSOmedewerker niet dat het kind op maandag ook moet worden opgehaald en daardoor blijft het kind op school achter. Het is duidelijk dat hier sprake is van wanprestatie van de BSO.
Nu dezelfde situatie maar de ouder heeft vergeten aan de BSO door te geven dat het kind op maandag van school moet worden opgehaald. Hier is sprake van overmacht.
Gevolgen wanprestatie
Indien een contractspartij wanprestatie pleegt kan de wederpartij nakoming of ontbinding van de overeenkomst eisen. Daarnaast kan de wederpartij schadevergoeding vorderen.
Uitbreiden en beperken contractsverplichtingen
In een overeenkomst kun je je contractuele verplichtingen en daarmee je aansprakelijkheid uitbreiden en beperken.
Uitbreiden
Uitbreiding kan door het opnemen van een garantie. De contractspartij garandeert (vaak verwoord als ‘staat er voor in’) een bepaald resultaat. In het model voor algemene voorwaarden van de MOGroep, BOinK en de consumentenbond is een aantal voorbeelden te vinden.
Bijvoorbeeld artikel 12 lid 1; de ondernemer staat er voor in dat de door hem verrichte werkzaamheden voor kinderopvang worden verricht overeenkomstig de eisen van goed vakmanschap en met gebruikmaking van deugdelijk materiaal.
Beperken
Partijen kunnen hun aansprakelijkheid ook beperken door het opnemen van een uitsluitingsclausule ook wel exoneratieclausule genoemd. Je ziet dan vaak staan dat de aansprakelijkheid van de BSO wordt beperkt tot die gevallen waarbij sprake is van opzet of grove schuld. Ook de bordjes bij garderobes 'De directie aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid bij verlies of diefstal van uw eigendommen' is een exoneratieclausule.
De vraag of partijen de bedoeling hebben hun contractuele aansprakelijkheid te beperken of uit te breiden is van belang bij het interpreteren van de toestemmingsformulieren en zelfstandigheidcontracten die door de BSO worden gebruikt.
Grenzen aan het gebruik van exoneratieclausules
De wet stelt grenzen aan het gebruiken van exoneratieclausules. Als exoneratieclausules in algemene voorwaarden worden opgenomen mogen ze voor de wederpartij niet ‘onredelijk bezwarend’ zijn. Een exoneratiebeding in de opvangovereenkomst met een ouder/ particuliere consument is al snel onredelijk bezwarend.
Verder naar De opvangovereenkomst en aansprakelijkheid
Terug naar Inhoudsopgave
