De zelfstandigheidsovereenkomst

Kinderen van 8 tot 13 jaar vormen een aparte groep in de naschoolse opvang. Enerzijds zijn het nog echt kinderen met een hang naar huiselijkheid en geborgenheid, anderzijds richten ze zich meer op de buitenwereld en worden ze mondiger en zelfstandiger. Sommige BSOorganisaties spelen in op de behoefte van deze groep met een speciaal aanbod.

Voorbeeld
SKSG uit Groningen en Dak kindercentra uit Den Haag hebben zogeheten TOPgroepen. TOP staat voor: Tijd voor Ontspanning en Plezier. Deze TOPgroep is een BSOgroep speciaal voor kinderen in de leeftijd van 8 tot en met 12 jaar.
De kinderen die willen deelnemen aan een TOPgroep moeten minimaal 3 dagen aanwezig zijn. De gedachte daarachter is dat zij zich beter thuis voelen in de groep en daardoor beter kunnen meedoen met de activiteiten. De TOP biedt activiteiten en spelmaterialen aan die aansluiten bij de leeftijd en de behoefte van het kind en er is aandacht voor huiswerkbegeleiding. De kinderen mogen zelf kiezen en meebeslissen over de activiteiten, maar zij dragen ook een eigen verantwoordelijkheid. Bij de TOP worden kinderen op een professionele manier begeleid naar zelfstandigheid door middel van een TOPtrainingsprogramma.

De organisaties bereiden de BSOkinderen via een speciale TOPtraining voor op de activiteiten die ze zelfstandig gaan ondernemen. Pas na het goed afronden van de training mogen ze een activiteit zelfstandig doen. Meer informatie hierover vindt u hier.

Zelfstandigheidscontract
Voor het opbouwen van meer zelfstandigheid van het kind wordt expliciet toestemming gevraagd aan de ouder via een zelfstandigheidscontract. De zelfstandigheid kan variëren van ‘zelfstandig fietsen naar de BSO’ tot ‘zelfstandig naar het buurthuis gaan’.
Het zelfstandigheidscontract wordt door SKSG gezien als een opvoedingsmiddel.
Met het aangaan van zelfstandigheidscontracten breidt de BSO haar contractuele zorgplicht voor de opvoeding van het kind uit en daarmee ook haar verantwoordelijkheid.

In het contract met het kind wordt daarnaast nog een aantal algemene afspraken gemaakt omtrent omgangsnormen zoals ‘ik meld mij altijd aan en af op het bord en groet de leiding’.

Voorbeeld van een zelfstandigheidscontract tussen kind en BSO
Topcontract Maangroep (de Poolster) van SKSG kinderopvang uit Groningen en Top afsprakenformulier van SKSG kinderopvang uit Groningen

Belangrijke aandachtspunten bij zelfstandigheidscontracten

Via het invullen en ondertekenen van het zelfstandigheidscontract geven ouders aan wat hun kind wel of niet (al) zelfstandig mag doen en welke nadere regels er in dat kader voor het kind gelden. De punten op de toestemmingsformulieren en de zelfstandigheidscontracten dienen zo specifiek mogelijk te worden geformuleerd. Door de ouder(s) (en zo nodig ook door het kind) kan dan punt voor punt worden aangegeven waarvoor toestemming wordt gegeven, dan wel welke activiteiten zelfstandig door het kind mogen worden ondernomen. Hoe specifieker het formulier, c.q. het contract is opgesteld, des te minder discussie kan achteraf ontstaan tussen opvangorganisatie, ouder(s) en kind.
Het zelfstandigheidscontract is een juridisch contract.
Het is belangrijk om op het contract expliciet te vermelden dat het contract dient als aanvulling op de opvangovereenkomst, alsmede dat het contract dient te worden gelezen en begrepen in samenhang met de opvangovereenkomst. Voorkomen moet worden dat het zelfstandigheidscontract als een op zichzelf staand contract wordt gezien.
Verder geldt ook hier weer dat bij ondertekening moet worden gecontroleerd of het contract wordt getekend door iemand die daartoe ook bevoegd is. Ook hier weer is het raadzaam het contract te laten tekenen in het bijzijn van alle partijen (BSO en ouder[s] en kind), alsmede dat het contract voor ondertekening punt voor punt wordt doorgenomen.
Ook met betrekking tot het zelfstandigheidscontract geldt dat het zaak is de overeenkomst geregeld opnieuw door te nemen en te laten ondertekenen (bijvoorbeeld gewijzigde omstandigheden of bij een jaarlijkse evaluatie met de ouders, c.q. het kind). Gewijzigde omstandigheden kunnen dan meteen worden meegenomen.
Beide partijen moeten een ondertekend exemplaar van het contract ter beschikking krijgen.

Ondertekening door het minderjarige kind
Wat, als het er in een geschil op aankomt, de juridische waarde is van het feit dat ook de minderjarige het zelfstandigheidscontract heeft getekend, is ook hier de vraag. Bij de uitleg van de juridische waarde van de ondertekening zal de rechter meewegen dat het kind minderjarig is en dat het niet redelijk is er onder alle omstandigheden vanuit te gaan dat de minderjarige bij ondertekening heeft kunnen overzien en heeft kunnen voorzien wat de mogelijke gevolgen van ondertekening van het contract voor hem zouden kunnen zijn.

Overigens, maar dat is wat anders, is het in het kader van wat het doel is van het contract (namelijk een opvoedingsmiddel) wel goed dat het kind het contract medeondertekend. Daarbij is het wel zaak dat de inhoud van het contract met het kind wordt doorgenomen en besproken, voordat de overeenkomst wordt getekend.

Onderlinge samenhang toestemmingsformulieren en zelfstandigheidscontracten
Ook op dit punt geldt dat het goed is in alle documenten (opvangvangovereenkomst, toestemmingsformulier en zelfstandigheidscontract) over en weer naar de andere documenten te verwijzen en aan te geven dat de documenten niet anders dan in onderlinge samenhang dienen te worden gelezen en begrepen.

De opvangovereenkomst is uiteraard het belangrijkste document (het hoofdcontract); de andere twee documenten zijn afgeleide documenten.

Voorbeeld interne richtlijnen
Hieronder staat een voorbeeld van een interne richtlijn voor het gebruik van zelfstandigheidcontracten in de BSO.

Opbouwen zelfstandige deelname aan BSOactiviteiten.
Voor BSOactiviteiten die plaats vinden buiten het terrein van de BSO dient vooraf te worden overlegd met de ouders en de kinderen. Ouders moet nadrukkelijk om toestemming worden gevraagd. Dit moet blijken uit een getekend toestemmingsformulier.
De opbouw van zelfstandigheid t.a.v. vervoer naar de BSO en naar activiteiten dienen eveneens vooraf te worden besproken tussen BSO, ouder en kind en schriftelijk vastgelegd. Daarvoor kan een zelfstandigheidovereenkomst worden afgesloten.
In de zelfstandigheidsovereenkomst staan de voorwaarden waaronder een kind zelfstandig van school naar de BSO kan lopen of fietsen.
De individuele afspraken die met het kind worden gemaakt worden schriftelijk vastgelegd.
In de overeenkomst wordt opgenomen wat de consequenties zijn indien het kind zich niet aan de afspraken houdt.
De gemaakte afspraken worden doorgenomen in een gesprek tussen ouder, kind en BSOleid(st)er.
In de overeenkomst wordt naast de namen van ouder en kind (en geboortedatum) de activiteit omschreven. Bij de activiteit vrij spelen - buiten het terrein van de BSO - moet de plaats waar het kind mag spelen worden aangegeven. Bijvoorbeeld op een voetbalveld, een bepaald gedeelte van de wijk, speelterrein of iets dergelijks.
Zinvol is om na verloop van tijd zowel met ouders als met kind(eren) te bespreken hoe het loopt en te bekijken of bijstelling nodig is.

Verder naar Vrijwilligers in de BSO

Terug naar Inhoudsopgave