Pedagogisch klimaat dagarrangementen in de wijk Poptahof in Delft
Aanleiding
Scholen, kinderopvang en organisaties die vrijetijdsactiviteiten bieden in de wijk Poptahof in Delft een meer op elkaar afgestemd aanbod van activiteiten voor kinderen van 2-12 jaar laten hebben.
Het gaat om leuk en ontwikkelingsgericht onderwijs, boeiende en verrijkende vrije tijdsactiviteiten en uitdagende kinderopvang.
Basisscholen de Omnibus, De Horizon en Kinderopvang Octopus BV zijn in het schooljaar 2006-2007 van start gegaan met het project dagarrangementen.
Aanleiding voor dit project:
- De nadere herstructurering van de wijk.
- Het fysiek samengaan van de basisscholen de Omnibus, de Horizon locatie Anne de Vries, de peuterspeelzaal en de naschoolse opvang.
- Het feit dat veel kinderen gebruik maken van de Speelbal en de Speelbal in de toekomst op het plein van de scholen komt.
Voor het ontwikkelen van het pedagogische klimaat is daarom Breed Welzijn Delft (project de Speelbal) aangesloten bij de werkgroep dagarrangementen.
De term dagarrangement wordt gedefinieerd als:
'Een samenhangend en doorlopend aanbod van opvang, onderwijs, overblijf en sport-, welzijns- en culturele activiteiten, dat nieuwe oplossingen biedt voor ouders om arbeid en zorg te combineren en bijdraagt aan de ontwikkelingsmogelijkheden van kinderen en waar kinderen en ouders op basis van behoefte en eigen keuze gebruik van kunnen maken.'
Rode draad in het dagarrangement Poptahof
Rode draad in het ontwikkelen van het dagarrangement is het versterken van de ontwikkelingskansen van kinderen. Dit wil men bereiken door het aanbieden van leerzame, zinvolle en leuke activiteiten die een aanvulling zijn op het huidige aanbod. De bestaande onderdelen van het huidige aanbod worden bij elkaar gebracht tot één geheel.
Bron: Plan van aanpak dagarrangementen Omnibus & Octopus – schooljaar 206-2007.
Afstemmen van het pedagogisch klimaat
In het plan van aanpak is het afstemmen van het pedagogisch klimaat een belangrijk speerpunt. Men wil eenheid in het omgaan met kinderen zodat zij weten wat wel en niet getolereerd wordt. Verder wil men de kinderen stimuleren in hun ontwikkeling.
Afstemming wat betreft normen en waarden en de omgang met elkaar.
Wat is een pedagogisch klimaat?
In 2001 publiceerde het NIZW ‘Samenwerken aan steun - toezicht en stimulans’. Hierin wordt het pedagogisch klimaat als volgt omschreven:
‘Het pedagogisch klimaat verwijst naar de opvoedingscontext waarin de instelling haar opdracht uitvoert. Het gaat om de sfeer die de instelling uitstraalt naar kinderen en ouders en om de wijze waarop kinderen tegemoet worden getreden.’
In het pedagogisch klimaat gaat het erom de rode draad in het pedagogisch handelen bloot te leggen. Elke instelling geeft vanuit haar eigen rol - kerntaak invulling hieraan. De sfeer, uitstraling en aanpak is conform eenzelfde visie en aanpak. Hoe dat handelen in praktijk uitwerkt, kan verschillen. Die verschillen sluiten aan bij:
- de kerntaak van de organisatie (het onderdeel in het dagarrangement).
- de leeftijd en ontwikkeling van het kind.
- evt. bijzondere activiteiten zoals feesten - uitzonderingen - vakantieprogramma, etc.
Het pedagogisch klimaat benadrukt de eenheid in het dagarrangement. Het bevat altijd onderdelen die slaan op:
1.Steun geven aan kinderen
2.Toezicht houden
3.Stimulans bieden
Werkgroep
In maart - april 2007 is een werkgroep aan de slag gegaan om vanuit de verschillende instellingen het pedagogisch klimaat vorm te geven. De werkgroep bestond, onder begeleiding van JSO, uit:
- peuterspeelzaal leidster
- pedagogisch medewerker van de naschoolse opvang
- Octopus - projectmanager
- de Horizon - locatie Anne de Vries - locatieleider
- de Horizon - locatie Anne de Vries - leerkracht
- adjunct Omnibus
- afgevaardigden van de leerkrachten Omnibus
- BWD - speelbal
Uitgangspunten van het pedagogisch klimaat in de wijk Poptahof
Het pedagogisch klimaat kenmerkt zich door de volgende uitgangspunten (in willekeurige volgorde. Alle uitgangspunten zijn even belangrijk en staan in relatie met elkaar):
- Samen vormen we een groep - de wijk.
- Heldere structuur bieden aan kinderen en consequent handhaven.
- Ondersteunen, geborgenheid bieden, respect voor de eigenheid van het kind.
- Ontwikkelingsgericht werken.
- Plezier is belangrijk.
Deze uitgangspunten worden kort uitgewerkt.
Uitgangspunten als basis
De bovengenoemde uitgangspunten van het pedagogische handelen in het dagarrangement Poptahof vormen de eerste stap. De werkgroep bestaande uit afgevaardigden van de diverse organisaties heeft deze uitgangspunten geformuleerd.
Uitwisseling, verdieping en reflectie gaan nu een belangrijke rol spelen.
Een pedagogisch klimaat is één. Maar het document zal levend gehouden moeten worden.
Dialoog
Een pedagogisch klimaat is een levend document: het vormt het kader van het omgaan met kinderen, en dat is niet volledig vast te leggen in regels.
Het gaat om de 'pedagogische dialoog' te starten en te onderhouden met elkaar. Zowel binnen de eigen organisatie, als met de samenwerkende organisaties in het dagarrangement.
"Een dialoog is een gesprek. Er vindt uitwisseling van ideeën plaats, er komt reflectie tot stand. Zo'n dialoog komt idealiter tot stand in een veilige omgeving, waar je open staat voor elkaars opvattingen, waar je je eigen opvattingen zonder angst naar voren kunt brengen, bijvoorbeeld in een brainstorm. Waar je je, soms kwetsbare, denkprocessen op een constructief-kritische manier kunt bespreken. Waar mensen elkaar vanuit een positieve grondhouding aanspreken en feedback geven op de kwaliteit van zijn of haar aanpak.
Een dialoog is er ook niet zomaar, die ontstaat stukje bij beetje: aftastend aan elkaar wennen, elkaar leren vertrouwen, elkaars taal leren spreken.
Een dialoog starten is één ding, maar de dialoog gaande houden is nog een ander aandachtspunt.”
(Bron: NIZW en Sardes 'Pedagogische dialoog'/ 2005)
Kader voor handelen
Het pedagogisch klimaat is het kader van het omgaan met kinderen. Begeleiders spreken elkaar erop aan. Uitwisseling en verdieping om de pedagogische dialoog te blijven voeren is belangrijk.
De leidinggevenden van de organisaties spreken hun medewerkers aan op het handelen conform de afspraken. Zonodig vindt bijsturing plaats van het gedrag van begeleiders - beroepskrachten.
We maken het pedagogische klimaat niet om in de kast te zetten, we willen dat het een levend document is en bijdraagt aan helder en consequent gedrag naar de kinderen (en ouders) van de school, de opvang, de wijk. Het pedagogisch klimaat is dus niet vrijblijvend.
Hoe verder?
Om de pedagogische dialoog verder gestalte te geven zal een gedeelte van de werkgroep verder gaan als zogenaamde kerngroep bestaande uit de schooldirecteuren en de manager van Octopus kinderopvang. Deze komt minimaal 3 maal per schooljaar bijeen. De coördinator van het dagarrangement zal een belangrijke rol hierin vervullen. Er zullen nadere werkafspraken of uitwerking van dit pedagogisch klimaat gemaakt worden. Ook met een verandering van de wijk verwachten wij dat de genoemde pijlers centraal blijven staan.
