Opstelling van de school cruciaal

Opstelling van de school cruciaal

Cécile Segers is directeur van basisschool Sint Jan in Schiedam. Een school die actief investeert in goede ouderbetrokkenheid en met ouders een ouderovereenkomst afsluit. Ouderbetrokkenheid is iets wat niet van de ene op de andere dag ontstaat. Hoe is dit proces verlopen en wat heeft het de school opgeleverd? Een gesprek met een ervaringsdeskundige.

Drijfveer én aanjager

Gaan werken aan ouderbetrokkenheid start met de vraag: wat is je visie hierop als school? Cécile Segers van basisschool Sint Jan vertelt: “Ruim twee jaar geleden kwam ik op deze school werken. Persoonlijk ben ik van mening dat we door samen te werken met ouders het onderwijs beter kunnen maken voor het kind. Daarom heb ik van het begin af veel geïnvesteerd in 'er zijn' voor ouders. Ouders waren en zijn heel blij met het feit dat er gewoon iemand voor hen is, hun vragen beantwoordt, zorgen deelt etc. Maar bovenal een luisterend oor heeft en aandacht geeft.”

Deze persoonlijke drijfveer is, in combinatie met een aantal andere aanjagers, leidend geweest in het starten van een traject om te komen tot betere ouderbetrokkenheid. De gemeente Schiedam voert een actief Brede schoolbeleid en ouderbetrokkenheid is daar een speerpunt van. Elke Brede school investeert dus extra in het realiseren van ouderbetrokkenheid. Een deel van de Brede schoolsubsidie in de periode was bestemd voor dit doel

“Daarnaast wilden we als school, ook de leerkrachten, dat ouders positiever gingen praten over de school, dat zij zich op zouden stellen als ambassadeurs.” Positief praten over de school, kan een ouder pas als hij of zij echter ook positieve aandacht en betrokkenheid van de school ervaart. Kortom: zelf beginnen met ouderbetrokkenheid realiseren!

Een kritische blik in de school

Stap één was het in kaart brengen van de huidige situatie en de contacten met ouders. Na een themabijeenkomst heeft het CPS onderzoek gedaan onder ouders en leerkrachten met vragenlijsten en een ouderpanel. Ook zijn documenten van de school geanalyseerd, zoals de schoolgids, website en nieuwsbrieven. Deze informatie is samengebracht in een zogenaamde ‘nulmeting’ en in het team. Hierop is een regiegroep ouderbetrokkenheid van start gegaan.

“Deze regiegroep bestond uit de directie, IB-er en twee leerkrachten. We zorgden voor terugkoppeling naar het team. Onze insteek was meer en betere ouderbetrokkenheid te realiseren met een niet-vrijblijvende inzet van school en ouders. Zo trekken we gezamenlijk op in het onderwijs aan het kind.” De regiegroep is aan de slag gegaan met vragen als de visie op ouderbetrokkenheid, verschillen tussen ouderparticipatie en -betrokkenheid, theoretische achtergronden. Uiteindelijk is een aantal waarden geformuleerd. Deze waarden zijn de kern van de gezamenlijke inzet voor goed onderwijs: betrokken, gelijkwaardig, samen verantwoordelijk, belangstelling en communicatie. “Het belangrijkste daarna is de uitwerking: Wat bedoelen we precies? Welk gedrag komt voort uit deze waarden? Wat betekent dat voor jou als leerkracht? Werken aan ouderbetrokkenheid vraagt namelijk iets van ouders, de school (organisatie) en de leerkracht zelf.”

Ouderovereenkomst

“Wij hebben ervoor gekozen om in samenspraak met ouders een ouderovereenkomst te ontwikkelen. Afspraken die voortkomen uit de geformuleerde waarden, zijn beschreven. Maar vooral: wat kunnen ouders van de school verwachten en wat verwacht de school van ouders? Deze overeenkomst is een wederzijdse intentieverklaring om ouderbetrokkenheid vorm te geven."

Cécile geeft aan dat het opschrijven en vastleggen van hetgeen ouders op kunnen rekenen, heel belangrijk en spannend was. Er is bijvoorbeeld beschreven dat ‘de directie een speciaal spreekuur heeft’ en dat ‘extra zorg in handelingsplannen altijd gecommuniceerd wordt met ouders’. “De ouderovereenkomst is opgesteld, maar wij moeten als team heel goed aandacht blijven besteden aan het nakomen van de afspraken. Het geheel is niet vrijblijvend: de afspraken vragen een betrokken en proactieve opstelling van alle medewerkers in de school. Met de overeenkomst willen we actief werken aan het doorbreken van de vicieuze cirkel dat school en ouders in ‘wij – zij’ denken en handelen.”

Deze benadering kan voor leerkrachten een omslag in contact en opstelling met ouders vragen. Dat is niet voor iedereen even gemakkelijk. De directeur besteedt hier regelmatig aandacht aan; zo komen er uit de overeenkomst weer verdiepende vragen aan de orde. Zoals het instellen van huisbezoeken, het voeren van halfjaarlijkse gesprekken van een half uur of uur in plaats van de tien minutengesprekken na elk rapport. Daarbij bouwt de school voort op de centraal geformuleerde waarden voor ouderbetrokkenheid.

Vanzelfsprekendheden vastleggen?

Het afgelopen schooljaar is er met ouder(s) een gesprek gevoerd over de ouderovereenkomst en is ouders gevraagd deze te tekenen. Nu is het standaard bij inschrijving op de school. Deze gesprekken gaf de leerkracht inzicht in de visie van ouders op betrokkenheid. “Een enkele ouder gaf in eerste instantie aan de overeenkomst niet te willen tekenen. Daarmee zijn we verder in gesprek gegaan. Duidelijk werd dat deze ouders aangaven ‘het is zo vanzelfsprekend, waarom dan vastleggen?’ Dat zet ons aan het denken over ‘met vertrouwen ouders tegemoet treden’. Er is alsnog getekend, maar het denken en aanscherpen voor het team gaat voort.”

Het oudercontact is een middel en geen doel: de afspraken zijn vastgelegd, maar papier praat niet. Betrokkenheid vormgeven doe je elke dag, steeds weer opnieuw, zichtbaar voor ouders en door iedereen van de school.

Meer informatie

Jeanne van Berkel, adviseur JSO, E j.van.berkel@jso.nl, T 0182 547845.

Basisschool Sint Jan, Schiedam, http://www.scholensite.nl/schiedam/sintjan

> Nieuwsbrief Onderwijs (JSO), juni 2011