Werkconferentie Presentie en CJG

Werkconferentie Presentie en CJG

JSO heeft op 13 oktober een bijeenkomst georganiseerd waar de ontwikkeling van de nieuwe Centra voor jeugd en gezin vanuit het gezichtspunt van presentie zijn belicht.

Verslag werkconferentie Presentie en CJG van 13 oktober 2010.

Doel van de werkconferentie:

1. De presentiegedachte onder een breed publiek in het domein jeugd verspreiden;
2. In het bijzonder mogelijkheden van presentie in de praktijk van de CJG’s onderzoeken.

Ongeveer 50 deelnemers, variërend van wethouders tot professionals, van consultants tot trainers en acteurs hebben zich laten inspireren door de inleidingen van prof. Dr. Andries Baart (grondlegger van de presentiebenadering in Nederland) en Drs. Sander Band van het programmaministerie betrokken bij de invoering van de CJG’s.

Daarna heeft de groep zich opgesplitst in een groep bestuurders, beleidsmakers en een groep professionals en andere geïnteresseerden voor de praktische uitwerking van de presentiebenadering in het CJG.

Lezing door Prof. Dr. Andries Baart

Allereerst gaat dhr. Baart in op de vraag "Wat is presentie?" Beknopt vertelt hij hierover: Presentie is een goede, nabije, afgestemde zorg die professioneel en met liefde gegeven wordt.
Vervolgens volgt er een nadere specificatie van het begrip zorg: Zorg als kwaliteitsmaat met bekommering als centraal begrip laat zich onderverdelen in de begrippen:

• verzorgdheid (aandacht) 
• zorgvuldigheid (het nodige)
• zorgzaamheid (trouw)
• bezorgdheid (medeleven)

Zorg betreft niet alleen de zorgsector, maar ook onderwijs, politie etc. Daarnaast is zorg pas goede zorg als het ervaren wordt als goede zorg.

Wat is presentie?

• Menslievend: Zorgen vanuit nabijheid: er zijn met en voor de ander.
• Aansluitend: Bij het leven, het verhaal en de persoon van de ander.
• Relatiegestuurd: Doen wat de ander jou nu te kennen geeft als passend, nodig is en als verlangen.
• Effectieve bekommering: Doen wat de ander werkelijk helpt en baat.
• Erkennend en bevestigend: De ander eer geven en zijn of haar anders zijn respecteren.
• Ruimte geven: Het beste van de ander tevoorschijn halen en de ander nooit afschrijven.
• Uithouden: Kunnen afwachten en je onmacht verdragen.

Dat alles gefundeerd in de zorgethiek die:

• Meer wil dan dat zorg louter oplost en tevreden stelt;
• Een politiekethisch fundament heeft;
• Alle lagen in de zorg bestrijkt en;
• In alle domeinen van zorg te vinden is.

Model van ordenen

Wat is er nu nodig om aan presentie toe te komen in de CJG’s? Wat is de ruimte voor aansluiten en afstemming, hoe werk je vanuit de relatie?

CJG
De organisatie heeft ruimte van de hulpzoeker, waarbij drie vragen spelen:

• CJG als nieuwe organisatie of als samenraapsel van oude belangen?
• Wat wordt het: inloopmogelijkheid, welkom onthaal of outreach?
• Wat is de vestigingslogica: werkelijk afgestemd op hulpzoekers?

Noot: Dat alles is een voorwaarde om te kunnen aansluiten, afstemmen en vanuit de relatie hulp en steun te geven

Voorwaarden van realisatie zijn:

• Faciliterend leiderschap
• Zelfregulerende professionals
• Open kwaliteitssysteem

Cliënt
De hulpzoeker kan zich laten zien:

• In een vrije gestalte, vrije taal ( hoe zit dit met screening?)
• Met zijn / haar context, geschiedenis, (nu meer kwaal- cq tekortgericht)
• In zijn kwetsbaarheid, kracht en eer (soms zijn mensen te kwetsbaar voor empowerment!)
• Op zijn / haar manier, moment, tempo
• Etc.

Noot: Dat alles is een voorwaarde om te kunnen aansluiten, afstemmen en vanuit de relatie hulp en steun te geven.

Werker

• Speelruimte: Verdunde ernst, uitproberen bv. samen de afwas doen, een fietstochtje.
• Waarnemingsruimte: Latende modus (niet meteen er op af) , leefwereldlijke Diagnostiek (niet vastzetten op de kwaal).
• Bewegingsruimte: Plannen en registreren vanuit na te streven waarden ( er moet aan de waarden gewerkt worden, niet alleen een plan uitvoeren).
• Discretionaire ruimte: Regelafwijking, zelf beoordelen en beslissen; let op evidence based!
• Verantwoordingsruimte: Tellen en vertellen; aantonen en tonen. Vertellen is de werkelijkheid achter de cijfers.

Hier doorheen loopt: ruimte voor de werker zelf, diens motivatie, taciete kennis, moraal, liefde voor het vak en de mensen.

Voorwaarden van realisatie zijn:

• Gefinaliseerd werkkader: De werker moet goed begrijpen waar het eigenlijk om gaat.
• Reflectieve sturing
• Open en transparant
• MBC

Hoe evidence-based te werken?
Besluitvorming gebaseerd op:

1. Beste beschikbare evidence uit onderzoek.
2. Waarden en voorkeuren zorgontvanger.
3. Klinische expertise van de zorggever.

Samenvattend

1. Presentie gaat over meer menslievendheid in de zorg
2. Presentie gaat over aansluiten en afstemmen, over denken en handelen vanuit relaties
3. Presentie gaat over professionaliteit die nadenkend en hartelijk is i.pv. blind en koud
4. Presentie gaat over ruimte maken op alle niveaus voor goede zorgpraktijken
5. Presentie bepleit radicale aandacht als benadering
6. Presentie vergt veel van management, bestuur, ondersteuning, training (trainers) etc.

Blik vanuit het ministerie op de voorgaande lezing over de presentiebenadering

Door Sander Band (programmaministerie Jeugd en Gezin)

Dhr. Band legt uit dat de essentie bij de CJG-vorming innovatie is. Dat betekent ook dat men het proces niet moeten overhaasten. Er moet van onderop gebouwd worden. Dat betekent in de praktijk ruimte geven en soms betekent dit ook leegte. Waar het vooral om gaat: Wat werkt is waar!
Dit kan betekenen dat hulpverleners erop uit moeten gaan, maar dat er ook een plek moet zijn waar zij samen kunnen komen. Het is belangrijk stil te staan waar men ouders ontmoet; is dat in de eigen setting, een plek waar ze veel van zichzelf kunnen laten zien? In de huidige tijd gaat het nog veel andersom: we laten de cliënten naar de professionals komen.
Daarnaast dient gekeken te worden naar de professionals zelf: Doen we de dingen die we doen op een goede manier?

Er is een aantal vraagstukken voortgekomen uit de reactie dhr. Band:

• Het gaat meer om het verinnerlijken van het CJG als gedachtegoed, het is meer dan een stelselwijziging.
• Er is een klassenverschil tussen zorgverlener en zorgvrager, hierdoor gaat er ook vaak wat mis bij de analyse aan het begin. Denk niet zo snel dat je het begrijpt!
• Er moet geïnvesteerd worden in het bouwen van een relatie van mens tot mens.
• Elke ouder wil het beste voor zijn kind.
• Het vraagt van de professional moed en professionaliteit, geen hobbyisme.
• Bouwen op wat we weten.
• Regels geven houvast voor goede zorg.

Wanneer er gewerkt wordt op basis van behandelplannen, regels en methodieken is er geen probleem, maar wanneer dit gaat knellen, dan moet het terzijde geschoven worden! Regels mogen geen oorzaak zijn voor geen goede zorg. Hierover moeten de professionals transparant kunnen zijn. Intervisie is hiervoor onontbeerlijk.

Meer weten?

Hebt u interesse in het verslag van de workshop/ worldcafé en/of in het vervolg op deze werkconferentie? Stuur dan een e-mail naar Hanneke van den Broek, E h.vd.broek@jso.nl.

Bron: digitale nieuwsbrief CJG 3, JSO, oktober 2010