De gemeente Hollands Kroon wil zo min mogelijk bureaucratische ballast, zodat medewerkers meer tijd kunnen stoppen in een betere dienstverlening aan de burger. Eigen verantwoordelijkheid en persoonlijk leiderschap moeten de medewerkers gaan typeren. “Zij zijn geen ambtenaren, maar maatschappelijk ondernemers,” zegt transitiemanager Ruben Bakema.

De gemeente in de Kop van Noord-Holland ontstond in 2012 door de fusie van Wieringen, Wieringermeer, Anna Paulowna en Niedorp. “We verwachten van onze burgers een grotere zelfredzaamheid. Dan past het niet dat de manager de medewerkers aan de hand meeneemt. Als zij zelf verantwoordelijk zijn en kunnen bepalen waar, wanneer en met wie ze werken, zijn ze meer betrokken en gaat hun arbeidsproductiviteit omhoog.”

Niet ervaring, maar motivatie

In 2018 moet de organisatie bestaan uit zelfsturende teams met één managementlaag: de directie. “De teams maken resultaatafspraken met de directie, maar organiseren zelfstandig hun werk en proberen dat slimmer en efficiënter te doen.” Maximale omvang is negen mensen. “Zo weet je wat de ander doet en kun je elkaar aanspreken.”

Gestopt met UWV

Hollands Kroon houdt alles zo simpel mogelijk. “We hebben alle regels geschrapt die er niet toe doen en tijd en energie kosten. En de gemeente heeft een omgekeerd mandaatstatuut van slechts drie kantjes over waar medewerkers géén besluiten over mogen nemen. Van wat er niet in staat, mogen medewerkers alles vinden.” Door een efficiënter personeelssysteem bestaat P&O nog maar uit twee mensen. “Medewerkers houden zelf hun persoonlijke gegevens op orde.” De gemeente is gestopt met het UWV. “Niet procedures zijn belangrijk, maar de zieke.”

Innovatief denken is wennen

Hollands Kroon werkt resultaatgericht en maakt afspraken met medewerkers over resultaten, niet over hun aanwezigheid. “In overleg kunnen ze vrij nemen en vakanties inplannen.” Harde targets moeten innovatie stimuleren. “Duurt een vergunningenproces zes weken, dan zeggen wij: maak daar drie weken van. Dan móét je wel creatief en innovatief nadenken.” Maar die slag komt nog onvoldoende tot uiting, vindt Bakema. “In een nieuwe rol doen medewerkers nieuwe dingen met nieuwe collega’s. Dat is wennen en kost tijd. Daarom hebben we hiervoor vier jaar uitgetrokken.”

Kanttekeningen Van Ginkel

Gemeentesecretaris van Zaanstad, Jan van Ginkel, roemt Hollands Kroon: “Zij kiest voor visiegestuurd veranderen, in plaats van probleemgestuurd. Dat is dapper, maar ingewikkeld. Het komt niet over als blauwdruk, maar als beweging. Er lijkt ruimte om samen te leren, experimenteren, falen en ontdekken.” Maar hij vraagt zich wel af of het zelfsturende concept wel voor grotere gemeenten werkt. “Als elk team maximaal negen mensen omvat, krijg je dan niet veel teams?” Hij zet enkele kanttekeningen: “Plaats de directie eens niet bovenaan, maar onderaan, met een faciliterende rol en vertrouw dat het resultaat vanzelf komt. Het traject komt op mij over als intern, maar wordt nóg sterker als Hollands Kroon de context erbij betrekt.”

Deel dit artikel