Kwaliteit verticale groepen
De laatste jaren neemt het aantal verticale groepen in de kinderopvang toe. Het werken met verticale groepen biedt voordelen, vooral op pedagogisch gebied. Zo komen kinderen in contact met kinderen van verschillende leeftijden, wat positieve invloed heeft op hun sociale ontwikkeling. Ouders waarderen het dat hun kind zijn/haar hele kinderdagverblijfcarrière in een groep met vaste medewerkers kan blijven. Zo kunnen ze een vertrouwensband met de medewerkers opbouwen, wat de gezamenlijke opvoedingsverantwoordelijkheid versterkt. Als bijkomend voordeel voor kindercentra vergemakkelijkt het werken in verticale groepen een efficiënte planning en plaatsing van kinderen.
Versterken pedagogische kwaliteit
Het werken in verticale groepen vraagt andere vaardigheden van de pedagogisch medewerkers. De organisatie van de groep, het tegelijkertijd inspelen op de verschillende specifieke (ontwikkelings)vragen van kinderen in uiteenlopende leeftijden en daarbij ook nog de verzorging, zijn aspecten die niet altijd gemakkelijk te combineren zijn. Het NCKO rapport ‘Pedagogische kwaliteit van de opvang van 0 tot 4 jarigen in Nederlandse kinderdagverblijven’, mei 2009, bevestigt dit beeld. Extra aandacht voor de ondersteuning van pedagogische kwaliteit is dan ook wenselijk.
Daarom heeft JSO sinds 2009 dankzij financiële steun van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan het project 'Versterken kwaliteit verticale groepen' gewerkt, waarin een aantal praktische instrumenten 'Speciaal (voor) verticaal' zijn ontwikkeld om het werk in de praktijk te versterken.
Project
'Speciaal (voor) verticaal' bestaat uit een reeks materialen waarmee organisaties zelf aan de slag kunnen om de kwaliteit van hun verticale groepen te versterken. Bijvoorbeeld een quickscan, waarmee medewerkers hun situatie kunnen analyseren en verbeterpunten in kaart kunnen brengen. En een kant-en-klaar format voor een plan van aanpak waarborgt dat medewerkers hiermee concreet uit de voeten kunnen. De diverse instrumenten geven pedagogisch medewerkers in de praktijk handvatten om de pedagogische kwaliteit in verticale groepen te versterken. Een praktische DVD met observatiefragmenten van jonge en oudere kinderen in een verticale groep ondersteunt de theoretische achtergronden.
Artikelreeks
Over het werken in verticale groepen is recent een aantal artikelen verschenen in vakbladen. Ook is onderzoek gedaan:
- Het verticale 'wij-gevoel', vakblad Kinderopvang, december 2011, deel 3 van een driedelige serie over de verticale groep
- 'Goede balans in de inrichting', vakblad Kinderopvang, oktober 2011, deel 2 van een driedelige serie over de verticale groep
- 'Verticale of horizontale groepen? Alle meningen op een rijtje', Kiddo, jaargang 12, nr. 7 - 2011
- 'Uitdagingen in verticaal, aandacht voor de (pedagogische) organisatie', vakblad Kinderopvang, september 2011, deel 1 van een driedelige serie over de verticale groep
- 'De kwaliteit van de verticale groep, een taak voor het management', tijdschrift BBMP, augustus/september 2010
- 'Kwaliteitsslag in verticale groepen', vakblad Kinderopvang, september 2010
- 'Horizontale en verticale groepen in kinderopvangcentra', verkennend onderzoek naar de voor- en nadelen op basis van literatuurstudie en raadpleging van deskundigen, Su’en Kwok, Hans Meij (NJi), januari 2010
Producten
De resultaten van het project en de instrumenten zijn op 17 juni 2011 gepresenteerd op de doe- en inspiratiedag 'Speciaal voor verticaal'. Bekijk in het verslag van deze dag de presentaties en praktische handouts. De instrumenten zijn samen met kinderopvangorganisaties ontwikkeld na een grondige analyse van alle aspecten die specifiek voor verticale groepen bij de pedagogische kwaliteit een rol spelen. In vijf pilots zijn de producten getest. De ervaringen zijn in de definitieve instrumenten verwerkt:
- Notitie 'Dat wat ertoe doet versterken'.
- Quickscan, waarmee medewerkers hun verticale groep analyseren en verbeterpunten in kaart brengen.
- Handleiding voor leidinggevenden om een plan van aanpak samen te stellen
- Praktische instrumenten voor de pedagogisch medewerkers, leidinggevenden/staf over:
- Pedagogische visie: pedagogisch beleid en verticaal werken
- Ruimte in inrichting
- Dagprogramma
- Teamwork realiseren
- DVD met observatie- en inspiratiefragmenten uit de praktijk. De films zijn bedoeld om met elkaar in gesprek te gaan en ideeën op te doen. Inclusief instructiekaart met tips voor het gebruik van de DVD.
- Inspiratieboekje met zes voorbeelden hoe verticale groepen kunnen werken aan structuur, programma, werkafspraken in het team etc.
Daarnaast zijn er twee deskundigheidsinstrumenten en een maatwerktraject ontwikkeld:
- Workshop 'Omslag naar of start van verticale groepen': voor startende verticale groepen of organisaties die overgaan tot het invoeren van verticale groepen.
- Training 'Inspelen op verticaal': een training van drie dagdelen voor pedagogisch medewerkers (opgenomen in de lijst opleidingen van de BKK).
- Maatwerk: JSO begeleidt en adviseert kinderopvangorganisaties die de omslag willen maken naar verticale groepen. Hiervoor beschikken we over een aantal inhoudelijke workshops, die we op uw unieke situatie toespitsen.
De materialen kunnen afzonderlijk of in onderlinge samenhang ingezet worden. De dagelijkse praktijk staat centraal.
Bestellen
U kunt het totaalpakket 'Speciaal (voor) verticaal' bestellen door:
- Het bestelformulier in te vullen én
- € 20,- over te maken op rekeningnummer 300691 ten name van JSO expertisecentrum voor jeugd, samenleving en opvoeding in Gouda, onder vermelding van 'bestelnummer 29'.
Na ontvangst van uw bestelformulier en betaling ontvangt u binnen twee weken de DVD en een brief met uw inlogcode. Met deze inlogcode kunt u vervolgens via de besloten website www.jso.nl/speciaalvoorverticaal de instrumenten bekijken en downloaden. Ook vindt u er actuele informatie, nieuws en suggesties en tips voor gebruik.
Samenwerking
Uiteraard hebben we alle onderdelen van het project samen met het werkveld ontwikkeld en getoetst. Met dank aan onderstaande pilotlocaties:
- Kinderopvang Bim Bam, Naaldwijk
- Quadrant Kindercentra - Kinderdagverblijf de Harlekijn, Gouda
- Kinderopvang Snoopy, Leimuiden
- Kinderopvang Octopus - KDV Joriaantje, Delft
- Kinderopvang Octopus - KDV Ukkepuk, Delft
Meer informatie
Voor meer informatie over het project en advies over de mogelijkheden voor implementatie binnen uw organisatie kunt u contact opnemen met JSO, Jeanne van Berkel, projectleider, E j.van.berkel@jso.nl, T 0182 547845.
Dossiers:Kinderopvang
