De transformatie vraagt om nieuwe vormen van sturing, verantwoording en monitoring in het brede sociaal domein. Hoe zorg je als gemeente of organisatie voor transparantie om de inzet van publieke middelen te verantwoorden? Hoe creëer je ruimte om onderweg te leren? Hoe kun je de voortgang continu volgen en verbeteren? JSO geeft vier inzichten.

In zijn rol als inwoner, beleidsmaker, professional en medemens raakt de mens bekneld in standaarden, streefcijfers en registratie. De uitdaging is om de inwoner en diens netwerk centraal te stellen. Dat betekent maatwerk, ruimte voor professionals en voor slimme integrale oplossingen. De volgende inzichten zijn hierbij leidend: ‘Van oude naar nieuwe waarden’, ‘Stip geeft richting’, ‘Samenwerken in vertrouwen’ en ‘Planmatig volgen’.

Van oude naar nieuwe waarden

Structuren moeten ondersteunend en mensgericht zijn. Meer dan honderd jaar brachten oude waarden ons veel welvaart. Kernwaarden waren doelmatigheid, efficiency, rendement, controle en beheersing. Deze waren ook leidraad bij het evalueren en verantwoorden. Nu brengen ze ons niet meer vooruit, maar zijn onderdeel van het probleem geworden. Niet het welzijn van de mens staat voorop, maar structuren en regels. Hardnekkige problemen blijven onopgelost. We willen weer kwaliteit, vertrouwen en ruimte. Dit vergt ingrijpende veranderingen met nieuwe spelregels.

Stip geeft richting

De toekomst is ongewis, een blauwdruk en smart formuleren van doelen is niet meer mogelijk. Bedenk met elkaar  een gezamenlijke stip aan de horizon en maak een ‘foto’ van de huidige situatie als startpunt. Bepaal een strategie langs meerdere paden. Creëer ruimte voor innovatie. Faciliteer koplopers en experimenten voor inspiratie en nieuwe leerervaringen. Neem tijd voor reflectie om andere inzichten eigen te maken, als basis voor gedrag. Bouw af wat jarenlang goed functioneerde, maar nu niet meer duurzaam is. Ondertussen blijft de winkel open, want het dagelijks werk moet doorgaan.

Samenwerken in vertrouwen

Complexe vraagstukken kunnen alleen opgelost worden door de inspanning van alle betrokkenen. Vernieuwing krijgt vorm in de interactie tussen professional, inwoners en hun netwerk. Daarbij passen geen standaarden, wel past onderling vertrouwen. De dialoog tussen inwoners, uitvoerders en gemeente geeft inzicht in de voortgang en kansen voor het verbeteren van de uitvoering. Breng de gezamenlijke inzet in beeld, evalueer en toets op resultaat. Het gaat niet om een beoordeling op casusniveau of van afzonderlijke organisaties, maar om het bijeenbrengen van informatie over het functioneren van het domein als geheel. Met die informatie kun je (bij)sturen, ook op het niveau van afzonderlijke organisaties.

Monitoren om te leren

Om te verbeteren, is het nodig regelmatig de voortgang  te meten. Conclusies op basis van uitsluitend cijfers zijn echter onvoldoende. Ook de ervaringen en inzichten van formele en informele uitvoerders en inwoners zijn nodig. Het gaat om tellen én vertellen. Overstijg hierbij de casuïstiek en ga op zoek naar opvallende patronen. Neem tijd voor reflectie, leren en het realiseren van maatschappelijk resultaat. Soms is een half jaar voldoende om een vernieuwing te evalueren. Sommige doelen laten pas na enkele jaren resultaat zien. Werken met een cyclus borgt kwaliteit en verbetering. Monitor- en verbetercycli hangen namelijk wél nauw samen met de beleidscyclus van gemeenten, maar vervangen ze niet.

Bent u op zoek naar een nieuwe vorm van sturen, verantwoorden en monitoren? Bekijk de infographic Richten & Monitoren of neem contact met  op met adviseur Jeanette van der Meer. We delen graag onze ervaringen en denken met u mee.

Deel dit artikel