Uitdagingen die vragen om professionalisering. Maar hoe?

Gemeentelijke aanbestedingstrajecten, bezuinigingen en de participatiesamenleving stimuleren welzijnsorganisaties om anders te gaan werken. Zowel procesmatig als inhoudelijk brengt dit uitdagingen met zich mee die vragen om een professionaliseringsslag. JSO komt bij haar welzijnsklanten vijf opgaven tegen. Die opgaven – en een eerste aanzet voor oplossingen – lees je in deze welzijnsspecial.

“De verantwoordelijkheid ligt bij de inwoner.” Een veelgehoord credo en een belangrijk ingrediënt voor participatieve aanpak die van het welzijn gevraagd wordt. Aan de professionals om uit te vinden hoe dit te organiseren. Ondertussen draaien veel gemeenten de geldkraan steeds strakker dicht en worden welzijnsgelden aanbesteed. Deze context vraagt een andere manier van werken van alle lagen binnen welzijnsorganisaties. JSO komt veel over de vloer bij deze organisaties en herkent vijf opgaven.

  1. Op één lijn met de opdrachtgever

Gemeenten formuleren meerjarige visies. Lokaal en/of regionaal. Dat is niet nieuw. Wel nieuw is dat welzijnsorganisaties met hun werkwijze en ambities dienen aan te sluiten bij deze visies. En dat gemeenten steeds meer willen sturen op resultaten en maatschappelijke effecten. Doordat gemeenten de welzijnsgelden – net als andere gelden in het sociaal domein – aanbesteden en dus budgetkeuzes maken, moet de welzijnspartij zorgen dat zij eruit springt. Dus moet de aanvraag naadloos aansluiten bij de ambities van de gemeente of regio.

Zo’n aanvraag op een goede manier doen, vraagt intensieve samenwerking met de potentiële opdrachtgever waarbij veel geschakeld moet worden tussen verschillende niveaus. Alleen door de hele organisatie te betrekken, kan de juiste vertaling worden gemaakt van praktijk naar beleid. Dat kan ingewikkeld zijn. Het is in elk geval niet waarom opbouwwerkers opbouwwerkers zijn geworden en waarom jongerenwerkers jongerenwerkers zijn geworden. Zij willen vooral van meerwaarde zijn voor hun doelgroepen. Dat brengt ons bij de volgende opgave.

  1. Meerwaarde overbrengen

Om eruit te springen bij de opdrachtgever, moet de meerwaarde van het werk inzichtelijk worden. Dat vraagt een ondernemende manier van denken en werken. Ondernemingen willen alles waarmaken om de opdracht binnen te halen. Om de opdrachtgever te overtuigen, moet ook een welzijnsorganisatie meerwaarde van het werk voor de doelgroep (de klant) kunnen overbrengen.

Dat vraagt een andere manier van rapporteren. Heel lang draaiden verantwoordingsrapportages naar subsidieverstrekkers om cijfers: wát heb je allemaal gedaan en hoeveel mensen waren er betrokken? Terwijl het juist gaat om het effect van wat je hebt gedaan. Om wat je hebt bereikt voor je doelgroep en de samenleving. En hoe dat aansluit bij de beoogde effecten van het gemeentelijk beleid. Door Vernieuwend Verantwoorden worden die meerwaarde en de kennis en kunde binnen de organisatie direct duidelijk en kan daarop gestuurd worden.

  1. Vraaggericht werken

Om van meerwaarde te zijn, moet de welzijnsprofessional weten wat er leeft- en speelt bij inwoners. De welzijnswereld is een belangrijk doorgeefluik voor overheden, die beleid bepalen op basis van de signalen die zij krijgen uit de leefwereld. Voor de welzijnsprofessional betekent deze vraaggerichtheid dat zij vragen en behoeften inventariseren, de vraagverlegenheid doorbreekt en het diensten- en activiteitenaanbod direct  aan laat sluiten op behoeften van inwoners en dus ook flexibel moet zijn.

Wanneer professionals vraaggericht werken, is het belangrijk dat ze de behoeften van alle doelgroepen kennen. Daar is een presentiehouding voor nodig: dichtbij mensen, midden in de buurt. Daarnaast is het belangrijk dat een keuze wordt gemaakt voor (kwetsbare) groepen die intrinsiek gemotiveerd zijn en steun nodig hebben. Dat zijn opgaven op zich, die we in het vierde en vijfde vraagstuk bespreken.

  1. Participatie organiseren

Voor sommige doelgroepen van het welzijnswerk zijn de mobiliserende krachten beperkt. Zij bezitten enerzijds onvoldoende vaardigheden om zelfstandig de vraag te formuleren en verkeren anderzijds in een sociaaleconomisch achtergestelde situatie. Soms wordt voor deze groepen vanuit alle goede bedoelingen een activiteit bedacht, maar ontbreken de deelnemers.

Weet dan wat inwoners bezighoudt, wat hen motiveert. Welzijnswerkers kennen de belangrijke netwerkfiguren in de wijk, ondersteunen inwoners die wel activiteiten organiseren en hebben kennis van de sociale kaart. Dus: organiseer kleinschalig contact en ontmoeting en overbrug onveiligheidsgevoelens en sociale tegenstellingen. Opbouwwerkers hebben hierbij een belangrijke faciliterende rol. Door inzicht te krijgen in persoonlijke motivaties van inwoners, kan contact worden gemaakt en aanspraak worden gedaan op gezamenlijke interesses en doelen. Met gezamenlijke doelen kunnen mensen worden gemobiliseerd.

  1. Specifieke groepen bereiken

Niet alle inwoners zijn even makkelijk te bereiken. Zij zijn buitengesloten of sluiten zichzelf buiten. Zij komen niet op plekken waar anderen wel komen en/of er is een taal- en cultuurbarrière. Zij hebben voor korte of langere tijd begeleiding en ondersteuning nodig om mee te doen via push en pull. Om hen te bereiken, wordt vaak naar het welzijn gekeken. Begrijpelijk, gezien de rol die welzijn heeft in bijvoorbeeld. kwartier maken, maar het is daarom niet minder ingewikkeld.

Er zijn wijkambassadeurs nodig: personen in de wijk die veel mensen kennen en die door velen herkend worden. Er is voorlichting nodig, in de vorm die past bij de groep die je wil bereiken en er is vertrouwen nodig. Van de inwoner in de professional en vice versa. Met vertrouwen als basis worden de beste en meest duurzame resultaten bereikt. Persoonlijk contact speelt daarbij een belangrijke rol, dat kan online maar is offline effectiever. Het is mooi om te zien hoe mensen op basis van eigen talent en capaciteit een sociale rol vervullen in hun eigen buurt en weer in verbinding komen met zichzelf, hun omgeving, hulpbronnen en de samenleving.

Professionalisering

De vijf opgaven voor welzijnsorganisaties hebben op het eerste gezicht misschien niet allemaal met elkaar te maken. Toch is er een kenmerk dat deze punten en daarmee alle lagen van de organisatie verbindt: professionalisering. Van Raad van Toezicht, bestuurders en managers tot uitvoerders en vrijwilligers. Zij hebben allemaal hun rol in deze nieuwe manier van werken. Met een gezamenlijke visie en welzijnsbeleid dat door de hele organisatie gedragen en uitgedragen wordt zijn de inwoners die ondersteuning nodig hebben de uiteindelijke winnaar.

Onze werkwijze

JSO helpt welzijnsorganisaties toekomstbestendig te zijn. Onze adviseurs bieden ondersteuning bij:

  • Visieontwikkeling & focus bepalen
  • Integrale beleidsontwikkeling
  • Professionalisering
  • Coaching on the Job

Alle lagen uit de organisatie worden betrokken bij dit verbeterproces. Want zonder draagvlak geen verbetering. JSO’ers zijn tijdelijke procesbegeleiders, die het eigendom van het verbeterproces bij de klant laten. Zo bereikt de klant het meest duurzame resultaat.

Meer weten? Neem contact op met Louis Pronk.

Deel dit artikel
JSO werkt onder meer voor: