Wat is eigenlijk de kern van ‘kerngericht werken’? Het is een vraag die steeds vaker gesteld wordt nu er een groeiend aantal samengestelde gemeenten ontstaat. Kerngericht werken betreft sociale cohesie, verbinden, luisteren, maatwerk en natuurlijk: participeren. Een complexe en veelbelovende tegenhanger van schaalvergroting die goed bij de horens gevat moet worden. Want als je de kern te pakken hebt, hoe dan verder?

Zakelijk gezegd is kerngericht werken gericht op het in samenhang en lokaal organiseren van zorg- en dienstverlening. Centraal hierbij staat dat bewoners hun verantwoordelijkheid nemen en hun capaciteiten en kwaliteiten kunnen, willen en mogen inzetten. Naast deze zakelijke meerwaarde is kerngericht werken ook een manier om de vitaliteit en het karakter van de kern te behouden. Dat maakt van de werkwijze meer dan alleen een methode.

Drie betekenissen

Als het meer een visie dan een methode is, waar is zo’n visie dan op gestaafd? Hans Boutellier (directeur Verwey-Jonker Instituut) omschreef het als volgt: “Kerngericht werken heeft eigenlijk drie betekenissen:

  1. Professionals bij zorg, welzijn of overheid werken vanuit de kern van hun functie: waarom doen we wat we doen; wat is de bedoeling; Laat zien wat je identiteit is!
  2. Aansluiten bij aan de bestaande structuur van kernen en buurtschappen en de (traditionele) wijze waarop mensen daar leven wonen en participeren.
  3. Werken vanuit het perspectief van bewoners. Mensen die zo hun eigen ideeën hebben. Vaak positief, maar soms ook minder positief. Heb daarom vooral ook oog voor dat wat er al allemaal gebeurt en plaatsvindt.”

Wanneer je als gemeente of organisatie deze drie betekenissen als uitgangspunt neemt, heb je de kern van het kerngericht werken in het vizier.

Beweging

In de praktijk betekent dit dat er een beweging moet ontstaan die goed aansluit op de transformatie van welzijn en zorg waarvan de basis wordt gevormd door de onderstaande elementen:

Van Naar
Aanbod gericht Vraag(gestuurd)
Eigen plan Doelen en plan op basis van de wijkagenda
Emancipatiegedachte Zelfredzaamheid en samenredzaamheid
Locatiegericht Outreachend en flexibel samen met de buurt in de buurt
Zelf organiseren Loslaten als onderdeel van zelfstandigheid
Ontmoeting/ activiteiten organiseren Faciliteren en verbinden, organiseren zwakke verbindingen
Zelf oplossen Verbinden formeel en informeel
Traditionele doelgroepen Bereiken kwetsbare groepen en vergroten toegankelijkheid
Probleemgericht Kansgedreven, talentontwikkeling
Eigen initiatief Faciliteren

Om deze beweging te kunnen realiseren is ruimte nodig voor maatwerk. Ook het stimuleren van netwerkontwikkeling is een randvoorwaarde.

Niet alleen voor gemeenten

Hoewel kerngericht werken al snel wordt gelinkt aan een gemeentelijke opgave is het nadrukkelijk een opgave voor alle spelers in het sociaal domein. Welzijn Hoekse Waard is bijvoorbeeld in 2017 concreet aan de slag gegaan met kerngericht werken met de focus op de eigenheid en eigen kracht van een kern. Hanneke Vliet Vlieland: “Een pilotteam heeft ervaringen opgedaan en dat is, met ondersteuning van JSO, vastgelegd in een toolbox. Die geeft een gestructureerd inzicht in de verschillende fases van kerngericht werken en de handelingsmogelijkheden van de professionals”.

Klik op de afbeelding voor een grotere weergave.

JSO kan maatschappelijke organisaties en gemeenten helpen om een visie op kerngericht werken te ontwikkelen en te concretiseren in een samenwerking en het samen creëren van een beweging op kernniveau om gezamenlijk geformuleerde doelen op basis van een kernanalyse te realiseren. We kunnen daarbij professionals en/of samenwerkingsverbanden ondersteunen en coachen op basis van een werkwijze “learning on the job”, wat zoveel wil zeggen dat leren en praktijk-, organisatie- en persoonlijke ontwikkeling met elkaar in verband worden gebracht. Dat geeft een boost aan het kerngericht werken en betekend dat initiatieven van bewoners sneller en beter tot wasdom komen.

Meer dan een werkwijze

Verbinding door dialoog, ruimte voor de burgers en het erkennen en verkennen van de kernen komen samen bij het vastpakken van de ‘kern’ van kerngericht werken. Het gaat voorbij een werkwijze; is een visie opgebouwd uit de verschillende definities van kerngericht werken, waarbij het vooral belangrijk is dat de opgave door iedereen wordt vastgepakt en niet meer losgelaten. Daarmee komt in de ogen van JSO de gemeenschap van onderaf steeds meer in beweging als eigenaar en als oplossing voor het vraagstuk, dat vergt van overheden en organisaties; oog voor wat er al leeft, speelt en wat zich ontwikkelt. Door dat te herkennen en te erkennen en dat te verbinden met de meer strategische opgaven zoals bv. innovatie in de zorg, energietransitie, klimaatadaptie en/of woningbouwopgaven enz. wordt de vitaliteit van de kern verbonden met toekomstige ontwikkelingen.

In de publicatie Kerngericht Werken in de Hoeksche Waard lees je hoe de aanpak in de praktijk is gebracht met veel mooie voorbeelden. Neem voor meer informatie contact op met Vincent Kokke.

Deel dit artikel

Contact Vincent Kokke

11 januari 2019