Kinderen in JeugdzorgPlusinstellingen mogen vanaf 2021 niet meer afgezonderd worden in een separatieruimte. JSO ondersteunt organisaties die separatie willen terugdringen met een veelzijdige aanpak.

In april 2018 kondigde minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) aan dat in 2021 afzonderingen in een specifieke separatieruimte niet meer toegestaan zijn. Kinderen ervaren de opsluiting zelf vaak als traumatisch, maar ook de afzonderingsprocedure waarbij kinderen door soms wel zes medewerkers moeten worden vastgepakt kan erg ingrijpend zijn.

Repressie

Het is daarom goed het fenomeen separatie in een bredere context te beschouwen. Stel: separatie is een vorm van repressie. Dan is de maatregel separatie problematisch als er doelbewust schade wordt toegebracht aan het kind of wanneer de autonomie of vrijheid van het kind onwettig of willekeurig ingeperkt wordt. De separatie van een kind is repressief wanneer het bijvoorbeeld wordt ingezet als er geen sprake is van een crisissituatie, als straf of vanwege praktische redenen zoals een gebrek aan personeel of toezicht. Het gaat dus niet om separatie in een speciale afzonderingsruimte, maar ook separatie op de eigen kamer of in een zogenaamde time-out ruimte.

Zorg voor de Jeugd

Praktijkinstellingen zijn hard aan het werk om de doelstelling uit het Actieprogramma Zorg voor de Jeugd te halen en de separaties terug te dringen. Tegelijkertijd is ook de twijfel hoorbaar: is het wel realistisch om het volledig uit te bannen? Zijn er niet uitzonderlijke situaties waarin separatie echt het laatste middel is om een situatie weer veilig te maken? Dat zijn de situaties waarin een rondje lopen, contact maken of op een andere manier de-escaleren niet meer mogelijk zijn.

Balans

JSO deelt deze twijfel en is tegelijkertijd overtuigd dat het aantal separaties aanzienlijk kan worden teruggedrongen. Om dat te bereiken is het belangrijk om separatie en repressie te zien als een systemisch probleem. Het ontstaat uit de interactie tussen jongeren, pedagogisch medewerkers, leidinggevenden en de totale organisatie. Medewerkers hebben de moeilijke taak balans te houden tussen zorg en behandeling aan de ene kant en controle en veiligheid aan de andere kant. Om die balans te kunnen houden is het nodig dat teams op volle sterkte zijn, dat ze ondersteund worden door hun leidinggevenden en dat er ruimte wordt geboden om te reflecteren op het professioneel handelen. Alleen dan kunnen alternatieven voor separaties ingebracht en geoefend worden.

Wat doet JSO?

Adviseurs en onderzoekers van JSO zijn de luizen in de pels van jouw organisatie.

Dat kan op vier manieren:

– Managementondersteuning bieden bij de veranderopgave

– Tijdelijk aanjagen of project leiden

– Kennis uit onderzoek en praktijkervaring inbrengen

– Alternatieven achterhalen middels Waarderend Onderzoek

Factsheet Geen Separeer Meer in de JeugdzorgPlus
Factsheet Geen Separeer Meer in de Jeugdzorgplus
Deel dit artikel