Afgelopen week stuitte ik op een interessant onderzoek naar de rol van Nederlandse rap in het persoonlijk welzijn van jongeren. Als échte liefhebber van Nederlandstalige hiphop was mijn aandacht meteen gewekt. Het onderzoek van Onderzoek010 laat op een toffe manier zien hoe krachtig muziek kan zijn als ingang voor gesprek.
Door Vincent Bovenlander
Wat sprong er voor mij uit? Dat jongeren specifieke nummers gebruiken als ijkpunten in hun leven. Wie heeft er niet die ene track die je in één seconde terugbrengt naar een bepaalde periode? In de tram naar school, op weg naar je eerste baantje of de eerste keer dat je afscheid moest nemen van iets of iemand.
Voor mij is dat de muziek van Opgezwolle, in het bijzonder Sticks. Die muziek loopt als een rode draad door mijn leven. Van scholier naar student, van hangen op straat naar thuis met mijn gezin.
Rap draait voor mij om het vertellen van dagelijkse verhalen. De kunst om het alledaagse bijzonder te maken. Naarmate artiesten ouder worden, groeien de thema’s met hen mee. Dat hoor je bijvoorbeeld in het nummer Krassen, waarin Sticks die ontwikkeling zelf onder woorden brengt: “Als je me volgt heb je de afgelopen 20 jaar de groei kunnen zien als rapper. Maar ik hoop je nu de groei te kunnen laten zien als mens, als man, als vader.”
Het onderzoek laat ook zien dat rap jongeren helpt om ervaringen onder woorden te brengen waar ze zelf nog geen taal voor hebben. Soms voel je iets, maar kun je het niet uitleggen. Dan hoor je een line en denk je: ja, dát is het. Alsof iemand anders jouw binnenwereld even verwoordt. Voor veel jongeren is dat niet alleen herkenning, maar ook een opluchting. Je bent niet de enige die dit zo voelt.
Muziek kan ook een handelingsperspectief bieden: hoe ga ik hiermee om? Wat betekent dit voor mij? Het onderzoek stipt aan dat veel raptracks vrouwonvriendelijke teksten bevatten. Dat is wat mij betreft niet wat je jongeren als artiest moet meegeven. Tegelijkertijd stellen steeds meer rappers zich kwetsbaar op en geven zij jongeren het broodnodige perspectief wanneer zij dat zelf niet meer zien. Zo ook Sticks.
Eén van zijn laatste albums uit 2023 heet Alles Over Hoop. Die titel zegt al genoeg. Het leven kent ups en downs. Een beetje struggle hoort erbij. Maar hoop is de constante factor. Dat is voor mij de kern van goede rap: eerlijk zijn over de barsten en tegelijk laten zien dat er altijd een sprankje hoop is.
In Krassen hoor je dat terug in regels als:
“Ik was jong, dom en vol met fake zelfverzekerdheid / Ik dacht; al die moodswings, that’s life, die krijg je erbij / Zwemmen in een diep, donker meer, en er komt geen eind / Je wordt gevormd door de eerste herinneringen weggestopt in je brein”
Wat neem ik mee uit dit onderzoek? Dat muziek een oprechte, laagdrempelige ingang is om met jongeren in gesprek te gaan. Geen vragenlijst. Geen Kahoot. Gewoon de vraag: “Welke track betekent iets voor jou?”
En natuurlijk een shout-out naar Sticks, die ik dankbaar ben voor al 20 jaar inspiratie. Ook al denk ik niet dat hij dit leest, niet echt het LinkedIn-type.
Lees hier het hele onderzoek: Nieuws | Goverts, R., Schaap, J., & de Koster, W. (2025). “Ik hoor haar”: In gesprek met Rotterdamse jongeren over de rol van Nederlandse rap voor persoonlijk welzijn. | Onderzoek010
Luister hier het nummer Krassen: https://open.spotify.com/track/5GRD73lU8uDNtBMlY08u41?si=c555367d2a234e8e
Vincent is adviseur bij JSO. Hij helpt organisaties, overheden en professionals om aansluiting te vinden bij de leefwereld van jongeren. Heb je een vraag aan Vincent of wil je hem jouw lievelingsnummer tippen, laat het ons weten!